d-i-manual_random-bits - en to nl translation catalogue (124 entries)

note: Tag: title
en: Random Bits
nl: Varia

note: Tag: title
en: Linux Devices
nl: Linux-apparaten

note: Tag: para
en: In Linux various special files can be found under the directory <filename>/dev</filename>. These files are called device files and behave unlike ordinary files. The most common types of device files are for block devices and character devices. These files are an interface to the actual driver (part of the Linux kernel) which in turn accesses the hardware. Another, less common, type of device file is the named <firstterm>pipe</firstterm>. The most important device files are listed in the tables below.
nl: In Linux kunt u verschillende bijzondere bestanden vinden in de map <filename>/dev</filename>. Deze bestanden worden apparaat-bestanden (device files) genoemd en gedragen zich niet als gewone bestanden. De meest gebruikelijke types apparaat-bestanden zijn die voor blok-apparaten en teken-apparaten. Deze bestanden vormen een interface voor het eigenlijke stuurprogramma (onderdeel van de Linux-kernel) dat op zijn beurt de hardware benadert. Een ander minder gebruikelijk type apparaat-bestand is de zogenaamde named <firstterm>pipe</firstterm> (een pijp met een naam). De belangrijkste apparaat-bestanden worden in de onderstaande tabellen vermeld.

note: Tag: entry
en: First hard disk
nl: Eerste harde schijf

note: Tag: entry
en: Second hard disk
nl: Tweede harde schijf

note: Tag: entry
en: First partition of the first hard disk
nl: Eerste partitie van de eerste harde schijf

note: Tag: entry
en: Seventh partition of the second hard disk
nl: Zevende partitie van de tweede harde schijf

note: Tag: entry
en: First CD-ROM
nl: Eerste CD-station

note: Tag: entry
en: Second CD-ROM
nl: Tweede CD-station

note: Tag: entry
en: Serial port 0, COM1 under MS-DOS
nl: Seriële poort 0, COM1 onder MS-DOS

note: Tag: entry
en: Serial port 1, COM2 under MS-DOS
nl: Seriële poort 1, COM2 onder MS-DOS

note: Tag: entry
en: PS/2 mouse device
nl: PS/2-muis

note: Tag: entry
en: Pseudo device, repeater data from GPM (mouse) daemon
nl: Pseudoapparaat, repeaterdata van de GPM-achtergronddienst (muis)

note: Tag: entry
en: Symbolic link to the CD-ROM drive
nl: Symbolische koppeling naar het CD-station

note: Tag: entry
en: Symbolic link to the mouse device file
nl: Symbolische koppeling naar het apparaat-bestand voor de muis

note: Tag: entry
en: Anything written to this device will disappear
nl: Alles wat naar dit apparaat geschreven wordt, verdwijnt

note: Tag: entry
en: One can endlessly read zeros out of this device
nl: Uit dit apparaat kan men onbeperkt nullen blijven inlezen

note: Tag: title
en: Setting Up Your Mouse
nl: Uw muis instellen

note: Tag: para
en: The mouse can be used in both the Linux console (with gpm) and the X window environment. Normally, this is a simple matter of installing <filename>gpm</filename> and the X server itself. Both should be configured to use <filename>/dev/input/mice</filename> as the mouse device. The correct mouse protocol is named <userinput>exps2</userinput> in gpm, and <userinput>ExplorerPS/2</userinput> in X. The respective configuration files are <filename>/etc/gpm.conf</filename> and <filename>/etc/X11/xorg.conf</filename>.
nl: De muis kan zowel aan de Linux-console (met gpm) gebruikt worden als in de X-window-omgeving. Normaal is dit gewoon een kwestie van het installeren van <filename>gpm</filename> en de X-server zelf. Beide moeten ingesteld worden om <filename>/dev/input/mice</filename> te gebruiken als muis. Het correcte muis-protocol heet in gpm <userinput>exps2</userinput> en in X <userinput>ExplorerPS/2</userinput>. De respectieve configuratiebestanden zijn <filename>/etc/gpm.conf</filename> en <filename>/etc/X11/xorg.conf</filename>.

note: Tag: para
en: Certain kernel modules must be loaded in order for your mouse to work. In most cases the correct modules are autodetected, but not always for old-style serial and bus mice<footnote> <para> Serial mice usually have a 9-hole D-shaped connector; bus mice have an 8-pin round connector, not to be confused with the 6-pin round connector of a PS/2 mouse or the 4-pin round connector of an ADB mouse. </para> </footnote>, which are quite rare except on very old computers. Summary of Linux kernel modules needed for different mouse types: <informaltable><tgroup cols="2"><thead> <row> <entry>Module</entry> <entry>Description</entry> </row> </thead><tbody> <row> <entry>psmouse</entry> <entry>PS/2 mice (should be autodetected)</entry> </row> <row> <entry>usbhid</entry> <entry>USB mice (should be autodetected)</entry> </row> <row> <entry>sermouse</entry> <entry>Most serial mice</entry> </row> <row> <entry>logibm</entry> <entry>Bus mouse connected to Logitech adapter card</entry> </row> <row> <entry>inport</entry> <entry>Bus mouse connected to ATI or Microsoft InPort card</entry> </row> </tbody></tgroup></informaltable> To load a mouse driver module, you can use the <command>modconf</command> command (from the package with the same name) and look in the category <userinput>kernel/drivers/input/mouse</userinput>.
nl: Opdat uw muis zou werken, moeten bepaalde kernelmodules geladen worden. In de meeste gevallen worden de correcte modules automatisch gedetecteerd, maar dit is niet altijd het geval voor de oudere seriële en bus-muizen<footnote> <para> Een seriële muis heeft meestal een connector in de vorm van een D en met 9 gaatjes. Een bus-muis heeft een ronde connector met 8 pinnetjes. Men mag dit niet verwarren met de ronde connector met 6 pinnetjes van een PS/2-muis of met de ronde connector met 4 pinnetjes van een ADB-muis. </para> </footnote>, die erg zeldzaam zijn behalve op zeer oude computers. Samenvattend zijn de volgende Linux kernelmodules nodig voor de verschillende muistypes: <informaltable><tgroup cols="2"><thead> <row> <entry>Module</entry> <entry>Beschrijving</entry> </row> </thead><tbody> <row> <entry>psmouse</entry> <entry>PS/2-muis (wordt automatisch gedetecteerd)</entry> </row> <row> <entry>usbhid</entry> <entry>USB-muis (wordt automatisch gedetecteerd)</entry> </row> <row> <entry>sermouse</entry> <entry>De meeste seriële muizen</entry> </row> <row> <entry>logibm</entry> <entry>Bus-muis aan Logitech adapterkaart</entry> </row> <row> <entry>inport</entry> <entry>Bus-muis aan ATI of Microsoft InPort-kaart</entry> </row> </tbody></tgroup></informaltable> Om een struurprogrammamodule voor een muis te laden kunt u het commando <command>modconf</command> (uit het gelijknamige pakket) gebruiken. U moet zoeken in de categorie <userinput>kernel/drivers/input/mouse</userinput>.

note: Tag: title
en: Disk Space Needed for Tasks
nl: De hoeveelheid schijfruimte die nodig is voor taken

note: Tag: para
en: A standard installation for the amd64 architecture, including all standard packages and using the default kernel, takes up &std-system-size;MB of disk space. A minimal base installation, without the <quote>Standard system</quote> task selected, will take &base-system-size;MB.
nl: Een standaardinstallatie voor de amd64-architectuur met alle standaardpakketten en de standaardkernel neemt &std-system-size;MB schijfruimte in beslag. Een minimale basisinstallatie, zonder de taak <quote>Standaardsysteem</quote>, gebruikt &base-system-size;MB.

note: Tag: para
en: In both cases this is the actual disk space used <emphasis>after</emphasis> the installation is finished and any temporary files deleted. It also does not take into account overhead used by the file system, for example for journal files. This means that significantly more disk space is needed both <emphasis>during</emphasis> the installation and for normal system use.
nl: In beide gevallen gaat het over de effectief gebruikte schijfruimte <emphasis>na</emphasis> het beëindigen van de installatie en nadat alle tijdelijke bestanden gewist werden. Er wordt ook geen rekening gehouden met eventuele overhead die door het bestandssysteem gebruikt wordt, bijvoorbeeld voor journaalbestanden. Dit betekent dat in de praktijk aanzienlijk meer schijfruimte vereist is, zowel <emphasis>tijdens</emphasis> de installatie als nadien voor een normaal gebruik van het systeem.

note: Tag: para
en: The following table lists sizes reported by aptitude for the tasks listed in tasksel. Note that some tasks have overlapping constituents, so the total installed size for two tasks together may be less than the total obtained by adding up the numbers.
nl: De volgende tabel geeft de grootte weer die aptitude rapporteert voor de taken die in tasksel vermeld worden. Merk op dat sommige taken overlappende componenten hebben, waardoor twee taken samen in totaal na installatie minder ruimte kunnen innemen dan wat een gewone optelling zou laten vermoeden.

note: Tag: para
en: By default the installer will install the GNOME desktop environment, but alternative desktop environments can be selected either by using one of the special installation images, or by specifying the desired desktop environment during installation (see <xref linkend="pkgsel"/>).
nl: Standaard installeert het installatiesysteem de grafische werkomgeving GNOME. U kunt echter ook voor een andere grafische werkomgeving kiezen door ofwel een van de speciale installatie-images te gebruiken ofwel door de gewenste grafische werkomgeving op te geven tijdens de installatie (zie <xref linkend="pkgsel"/>).

note: Tag: para
en: Note that you will need to add the sizes listed in the table to the size of the standard installation when determining the size of partitions. Most of the size listed as <quote>Installed size</quote> will end up in <filename>/usr</filename> and in <filename>/lib</filename>; the size listed as <quote>Download size</quote> is (temporarily) required in <filename>/var</filename>.
nl: Merk op dat u voor het bepalen van de grootte van partities, de in deze tabel vermelde groottes moet optellen bij de grootte van de standaardinstallatie. Het grootste deel van wat vermeld wordt onder <quote>Geïnstalleerde grootte</quote> komt terecht in <filename>/usr</filename> en in <filename>/lib</filename>. De grootte die vermeld wordt onder <quote>Download-grootte</quote> is (tijdelijk) nodig in <filename>/var</filename>.

note: Tag: entry
en: Task
nl: Taak

note: Tag: entry
en: Installed size (MB)
nl: Geïnstalleerde grootte (MB)

note: Tag: entry
en: Download size (MB)
nl: Download-grootte (MB)

note: Tag: entry
en: Space needed to install (MB)
nl: Voor de installatie benodigde ruimte (MB)

note: Tag: entry
en: Desktop environment
nl: Grafische werkomgeving

note: Tag: entry
en: &nbsp;&nbsp;&bull;&nbsp;GNOME (default)
nl: &nbsp;&nbsp;&bull;&nbsp;GNOME (standaard)

note: Tag: entry
en: Web server
nl: Web-server

note: Tag: entry
en: SSH server
nl: SSH-server

note: Tag: para
en: If you install in a language other than English, <command>tasksel</command> may automatically install a <firstterm>localization task</firstterm>, if one is available for your language. Space requirements differ per language; you should allow up to 350MB in total for download and installation.
nl: Indien u de installatie in een andere taal dan het Engels uitvoert, zal <command>tasksel</command> mogelijk automatisch een <firstterm>lokalisatietaak</firstterm> installeren als een dergelijke taak voor uw taal beschikbaar is. Hoeveel ruimte daarvoor vereist is, verschilt naargelang de taal. U zou in totaal 350MB moeten voorzien voor het downloaden en installeren ervan.

note: Tag: title
en: Installing &debian-gnu; from a Unix/Linux System
nl: &debian-gnu; installeren vanuit een Unix/Linux-Systeem

note: Tag: para
en: This section explains how to install &debian-gnu; from an existing Unix or Linux system, without using the menu-driven installer as explained in the rest of the manual. This <quote>cross-install</quote> HOWTO has been requested by users switching to &debian-gnu; from Red Hat, Mandriva, and SUSE. In this section some familiarity with entering *nix commands and navigating the file system is assumed. In this section, <prompt>$</prompt> symbolizes a command to be entered in the user's current system, while <prompt>#</prompt> refers to a command entered in the &debian; chroot.
nl: In dit onderdeel wordt beschreven hoe u &debian-gnu; installeert vanuit een bestaand Unix- of Linux-systeem zonder gebruik te maken van het menu-georiënteerde installatiesysteem waarover het in de rest van deze handleiding gaat. Om een dergelijke <quote>cross-installatie</quote> HOWTO werd verzocht door gebruikers die naar &debian-gnu; wilden overschakelen vanuit Red Hat, Mandriva, en SUSE. In dit onderdeel wordt ervan uitgegaan dat u tot op zekere hoogte vertrouwd bent met het geven van *nix-commando's en met het laveren door het bestandssysteem. In dit onderdeel symboliseert <prompt>$</prompt> een commando dat uitgevoerd moet worden in het huidige systeem van de gebruiker, terwijl <prompt>#</prompt> verwijst naar een commando dat in de &debian; chroot uitgevoerd wordt.

note: Tag: para
en: Once you've got the new &debian; system configured to your preference, you can migrate your existing user data (if any) to it, and keep on rolling. This is therefore a <quote>zero downtime</quote> &debian-gnu; install. It's also a clever way for dealing with hardware that otherwise doesn't play friendly with various boot or installation media.
nl: Nadat het nieuwe &debian; systeem naar uw voorkeur geconfigureerd werd, kunt u de (eventuele) bestaande gebruikersgegevens ernaartoe verplaatsen terwijl het systeem blijft functioneren. Daarom is dit een installatie van &debian-gnu; <quote>zonder dat het systeem een tijd onbereikbaar is</quote>. Het is ook een handige manier om met hardware om te gaan waarmee diverse opstart- en installatiemedia anders moeilijk overweg kunnen.

note: Tag: para
en: As this is a mostly manual procedure, you should bear in mind that you will need to do a lot of basic configuration of the system yourself, which will also require more knowledge of &debian; and of &arch-kernel; in general than performing a regular installation. You cannot expect this procedure to result in a system that is identical to a system from a regular installation. You should also keep in mind that this procedure only gives the basic steps to set up a system. Additional installation and/or configuration steps may be needed.
nl: Vermits het grootste deel van deze procedure handmatig uitgevoerd moet worden, moet u er rekening mee houden dat u een groot deel van de basisconfiguratie van het systeem zelf zult moeten uitvoeren, wat over het algemeen ook een grondiger kennis van &debian; en van &arch-kernel; vereist dan een gewone installatie. U kunt niet verwachten dat u met deze werkwijze een systeem bekomt dat identiek is aan een systeem dat op een gewone manier geïnstalleerd werd. U moet er ook rekening mee houden dat in de hier beschreven werkwijze enkel de basisstappen voor het opzetten van een systeem beschreven worden. Mogelijk zijn bijkomende stappen op het gebied van installatie en/of configuratie nodig.

note: Tag: title
en: Getting Started
nl: Aan de slag

note: Tag: para
en: With your current *nix partitioning tools, repartition the hard drive as needed, creating at least one filesystem plus swap. You need around &base-system-size;MB of space available for a console only install, or about &task-desktop-lxde-inst;MB if you plan to install X (more if you intend to install desktop environments like GNOME or KDE Plasma).
nl: Met het schijfindelingsgereedschap van uw huidig *nix-systeem moet u volgens uw behoeften de harde schijf herindelen en minstens één bestandssysteem en een wisselgeheugenpartitie creëren. U moet minstens ongeveer &base-system-size;MB beschikbaar hebben voor de installatie van een systeem waarin u enkel aan de console kunt werken, of ongeveer &task-desktop-lxde-inst;MB als u zinnens bent X te installeren (en meer als u grafische werkomgevingen zoals GNOME of KDE Plasma wilt installeren).

note: Tag: para
en: Next, create file systems on the partitions. For example, to create an ext3 file system on partition <filename>/dev/sda6</filename> (that's our example root partition): <informalexample><screen>
    # mke2fs -j /dev/<replaceable>sda6</replaceable>
    </screen></informalexample> To create an ext2 file system instead, omit <userinput>-j</userinput>.
nl: Maak vervolgens bestandssystemen aan op de partities. Om bijvoorbeeld een ext3-bestandssysteem te creëren op partitie <filename>/dev/sda6</filename> (dat is de root-partitie in ons voorbeeld), geeft u de opdracht <informalexample><screen>
    # mke2fs -j /dev/<replaceable>sda6</replaceable>
    </screen></informalexample> Om in de plaats daarvan een ext2-bestandssysteem te creëren, laat u <userinput>-j</userinput> weg.

note: Tag: para
en: Initialize and activate swap (substitute the partition number for your intended &debian; swap partition): <informalexample><screen>
    # mkswap /dev/<replaceable>sda5</replaceable>
    # sync
    # swapon /dev/<replaceable>sda5</replaceable>
    </screen></informalexample> Mount one partition as <filename>/mnt/debinst</filename> (the installation point, to be the root (<filename>/</filename>) filesystem on your new system). The mount point name is strictly arbitrary, it is referenced later below.
nl: Initialiseer en activeer het wisselgeheugen (swap) (vervang het partitienummer door het nummer van de partitie die u wilt gebruiken als &debian; swap-partitie): <informalexample><screen>
    # mkswap /dev/<replaceable>sda5</replaceable>
    # sync
    # swapon /dev/<replaceable>sda5</replaceable>
    </screen></informalexample> Koppel een partitie aan als <filename>/mnt/debinst</filename> (het installatiepunt dat op uw nieuwe systeem het root-bestandssysteem (<filename>/</filename>) zal zijn). De naam van het aankoppelpunt is puur arbitrair gekozen; hieronder blijven we diezelfde naam ervoor gebruiken.

note: Tag: para
en: If you want to have parts of the filesystem (e.g. /usr) mounted on separate partitions, you will need to create and mount these directories manually before proceeding with the next stage.
nl: Indien u wilt dat onderdelen van het bestandssysteem (bijv. /usr) aangekoppeld worden op aparte partities, dan moet u deze mappen handmatig creëren en aankoppelen voor u verdergaat met de volgende fase.

note: Tag: title
en: Install <command>debootstrap</command>
nl: <command>debootstrap</command> installeren

note: Tag: para
en: The utility used by the &debian; installer, and recognized as the official way to install a &debian; base system, is <command>debootstrap</command>. It uses <command>wget</command> and <command>ar</command>, but otherwise depends only on <classname>/bin/sh</classname> and basic Unix/Linux tools<footnote> <para> These include the GNU core utilities and commands like <command>sed</command>, <command>grep</command>, <command>tar</command> and <command>gzip</command>. </para> </footnote>. Install <command>wget</command> and <command>ar</command> if they aren't already on your current system, then download and install <command>debootstrap</command>.
nl: Het hulpprogramma dat door het installatiesysteem van &debian; gebruikt wordt en dat geldt als de officiële manier voor het installeren van een &debian; basissysteem, is <command>debootstrap</command>. Het maakt gebruik van <command>wget</command> en van <command>ar</command>, maar voorts gebruikt het enkel <classname>/bin/sh</classname> en het basisgereedschap van Unix/Linux<footnote> <para> Het betreft hier de belangrijkste GNU hulpprogramma's en commando's zoals <command>sed</command>, <command>grep</command>, <command>tar</command> en <command>gzip</command>. </para> </footnote>. Installeer <command>wget</command> en <command>ar</command> als zij nog niet aanwezig zijn op uw huidige systeem en download en installeer vervolgens <command>debootstrap</command>.

note: Tag: para
en: Or, you can use the following procedure to install it manually. Make a work folder for extracting the .deb into: <informalexample><screen>
    # mkdir work
    # cd work
    </screen></informalexample> The <command>debootstrap</command> binary is located in the &debian; archive (be sure to select the proper file for your architecture). Download the <command>debootstrap</command> .deb from the <ulink url="http://ftp.debian.org/debian/pool/main/d/debootstrap/"> pool</ulink>, copy the package to the work folder, and extract the files from it. You will need to have root privileges to install the files.
nl: Of u kunt de volgende werkwijze gebruiken om het handmatig te installeren. Maak een werkmap aan om het .deb-bestand in uit te pakken: <informalexample><screen>
    # mkdir werk
    # cd werk
    </screen></informalexample> Het programma <command>debootstrap</command> bevindt zich in het &debian;-archief (zorg ervoor om het bij uw architectuur passende bestand te selecteren). Download het <command>debootstrap</command>.deb-bestand uit de <ulink url="http://ftp.debian.org/debian/pool/main/d/debootstrap/"> pool</ulink>, kopieer het pakket naar de werkmap en pak er de bestanden uit. U moet over de rechten van systeembeheerder beschikken om de bestanden te installeren.

note: Tag: screen
en: # ar -x debootstrap_0.X.X_all.deb
    # cd /
    # zcat /full-path-to-work/work/data.tar.gz | tar xv
nl: # ar -x debootstrap_0.X.X_all.deb
    # cd /
    # zcat /volledig-pad-naar-werk/werk/data.tar.gz | tar xv

note: Tag: title
en: Run <command>debootstrap</command>
nl: Het programma <command>debootstrap</command> uitvoeren

note: Tag: para
en: <command>debootstrap</command> can download the needed files directly from the archive when you run it. You can substitute any &debian; archive mirror for <userinput>&archive-mirror;/debian</userinput> in the command example below, preferably a mirror close to you network-wise. Mirrors are listed at <ulink url="http://www.debian.org/mirror/list"></ulink>.
nl: Als u <command>debootstrap</command> uitvoert, kan het programma de benodigde bestanden rechtstreeks uit het archief ophalen. U kunt in het voorbeeld van het commando hieronder <userinput>&archive-mirror;/debian</userinput> vervangen door gelijk welke spiegelserver voor het &debian;-archief, bij voorkeur een spiegelserver die vanuit netwerkoogpunt dichtbij is. De spiegelservers worden opgesomd in <ulink url="http://www.debian.org/mirror/list"></ulink>.

note: Tag: para
en: If you have a &releasename; &debian-gnu; installation image mounted at <filename>/cdrom</filename>, you could substitute a file URL instead of the http URL: <userinput>file:/cdrom/debian/</userinput>
nl: Indien u een installatie-image met &releasename; &debian-gnu; aangekoppeld heeft op <filename>/cdrom</filename>, kunt u de http-URL vervangen door de bestands-URL: <userinput>file:/cdrom/debian/</userinput>

note: Tag: para
en: Substitute one of the following for <replaceable>ARCH</replaceable> in the <command>debootstrap</command> command: &supported-archs-in-release;. <informalexample><screen>
    # /usr/sbin/debootstrap --arch ARCH &releasename; \
         /mnt/debinst http://ftp.us.debian.org/debian
    </screen></informalexample> If the target architecture is different than the host, you should add the <userinput>--foreign</userinput> option.
nl: Vervang in het <command>debootstrap</command>-commando <replaceable>ARCH</replaceable> door een van de volgende architectuurnamen: &supported-archs-in-release;. <informalexample><screen>
    # /usr/sbin/debootstrap --arch ARCH &releasename; \
         /mnt/debinst http://ftp.us.debian.org/debian
    </screen></informalexample> Als de doelarchitectuur verschilt van die van de host, moet u de optie <userinput>--foreign</userinput> toevoegen.

note: Tag: title
en: Configure The Base System
nl: Het basissysteem configureren

note: Tag: para
en: Now you've got a real &debian; system, though rather lean, on disk. <command>chroot</command> into it: <informalexample><screen>
    # LANG=C.UTF-8 chroot /mnt/debinst /bin/bash
    </screen></informalexample> If the target architecture is different from the host, you will need to first copy qemu-user-static to the new host: <informalexample><screen>
    # cp /usr/bin/qemu-ARCH-static /mnt/debinst/usr/bin
    # LANG=C.UTF-8 chroot /mnt/debinst qemu-ARCH-static /bin/bash
    </screen></informalexample> After chrooting you may need to set the terminal definition to be compatible with the &debian; base system, for example: <informalexample><screen>
    # export TERM=<replaceable>xterm-color</replaceable>
    </screen></informalexample> Depending on the value of TERM, you may have to install the <classname>ncurses-term</classname> package to get support for it.
nl: U heeft nu op schijf een echt, hoewel eerder afgeslankt, &debian;-systeem. <command>chroot</command> er naartoe: <informalexample><screen>
    # LANG=C.UTF-8 chroot /mnt/debinst /bin/bash
    </screen></informalexample> Als de doelarchitectuur verschilt van die van de host, moet u eerst qemu-user-static kopiëren naar de nieuwe host: <informalexample><screen>
    # cp /usr/bin/qemu-ARCH-static /mnt/debinst/usr/bin
    # LANG=C.UTF-8 chroot /mnt/debinst qemu-ARCH-static /bin/bash
    </screen></informalexample> Na het chrooten moet u mogelijk de terminaldefinitie instellen om ze compatibel te maken met het &debian; basissysteem, bijvoorbeeld: <informalexample><screen>
    # export TERM=<replaceable>xterm-color</replaceable>
    </screen></informalexample> Afhankelijk van de waarde van TERM, kan het zijn dat om voor de terminal ondersteuning te krijgen, u het pakket <classname>ncurses-term</classname> moet installeren.

note: Tag: para
en: If the target architecture is different from the host, you need to finish the multi-stage boot strap:
nl: Als de doelarchitectuur verschilt van die van de host, moet u de meerfasige bootstrap afronden:

note: Tag: title
en: Create device files
nl: Apparaatbestanden creëren

note: Tag: para
en: At this point <filename>/dev/</filename> only contains very basic device files. For the next steps of the installation additional device files may be needed. There are different ways to go about this and which method you should use depends on the host system you are using for the installation, on whether you intend to use a modular kernel or not, and on whether you intend to use dynamic (e.g. using <classname>udev</classname>) or static device files for the new system.
nl: Op dit punt bevat <filename>/dev/</filename> slechts heel basale apparaatbestanden. Mogelijk zijn bijkomende apparaatbestanden nodig voor de volgende stappen van de installatie. Er zijn verschillende manieren om dit aan te pakken. Welke methode u moet gebruiken hangt af van het host-systeem dat u voor de installatie gebruikt, van het feit of u al dan niet een modulaire kernel gaat gebruiken en of u zinnens bent om voor het nieuwe systeem dynamische (bijvoorbeeld door <classname>udev</classname> te gebruiken) dan wel statische apparaatbestanden te gebruiken.

note: Tag: para
en: A few of the available options are:
nl: Enkele van de beschikbare opties zijn:

note: Tag: para
en: install the makedev package, and create a default set of static device files using (after chrooting)
nl: het pakket makedev installeren en (na het chrooten) een standaardset van statische apparaatbestanden creëren met

note: Tag: para
en: manually create only specific device files using <command>MAKEDEV</command>
nl: enkel specifieke apparaatbestanden handmatig creëren met <command>MAKEDEV</command>

note: Tag: para
en: bind mount /dev from your host system on top of /dev in the target system; note that the postinst scripts of some packages may try to create device files, so this option should only be used with care
nl: de map /dev van uw host-systeem met de optie bind (mount --bind) aankoppelen bovenop /dev van het doelsysteem. Merk op dat de postinstallatiescripts (postinst) van sommige pakketten apparaatbestanden proberen aan te maken. Gebruik deze mogelijkheid dus met zorg.

note: Tag: title
en: Mount Partitions
nl: Partities aankoppelen

note: Tag: para
en: You need to create <filename>/etc/fstab</filename>. <informalexample><screen>
    # editor /etc/fstab
    </screen></informalexample> Here is a sample you can modify to suit: <informalexample><screen>
    # /etc/fstab: static file system information.
    #
    # file system    mount point   type    options                  dump pass
    /dev/XXX         /             ext3    defaults                 0    1
    /dev/XXX         /boot         ext3    ro,nosuid,nodev          0    2
    
    /dev/XXX         none          swap    sw                       0    0
    proc             /proc         proc    defaults                 0    0
    
    /dev/cdrom       /media/cdrom  iso9660 noauto,ro,user,exec      0    0
    
    /dev/XXX         /tmp          ext3    rw,nosuid,nodev          0    2
    /dev/XXX         /var          ext3    rw,nosuid,nodev          0    2
    /dev/XXX         /usr          ext3    rw,nodev                 0    2
    /dev/XXX         /home         ext3    rw,nosuid,nodev          0    2
    </screen></informalexample> Use <userinput>mount -a</userinput> to mount all the file systems you have specified in your <filename>/etc/fstab</filename>, or, to mount file systems individually, use: <informalexample><screen>
    # mount /path   # e.g.: mount /usr
    </screen></informalexample> Current &debian; systems have mountpoints for removable media under <filename>/media</filename>, but keep compatibility symlinks in <filename>/</filename>. Create these as as needed, for example: <informalexample><screen>
    # cd /media
    # mkdir cdrom0
    # ln -s cdrom0 cdrom
    # cd /
    # ln -s media/cdrom
    </screen></informalexample> You can mount the proc file system multiple times and to arbitrary locations, though <filename>/proc</filename> is customary. If you didn't use <userinput>mount -a</userinput>, be sure to mount proc before continuing:
nl: U moet  <filename>/etc/fstab</filename> creëren. <informalexample><screen>
    # editor /etc/fstab
    </screen></informalexample> Hier volgt een voorbeeld dat u volgens uw behoeften kunt aanpassen: <informalexample><screen>
    # /etc/fstab: informatie over het statische bestandssysteem.
    #
    # bestandssysteem    aankoppelpunt   type    opties                  dump pass
    /dev/XXX             /               ext3    defaults                 0    1
    /dev/XXX             /boot           ext3    ro,nosuid,nodev          0    2
    
    /dev/XXX             none            swap    sw                       0    0
    proc                 /proc           proc    defaults                 0    0
    
    /dev/cdrom           /media/cdrom    iso9660 noauto,ro,user,exec      0    0
    
    /dev/XXX             /tmp            ext3    rw,nosuid,nodev          0    2
    /dev/XXX             /var            ext3    rw,nosuid,nodev          0    2
    /dev/XXX             /usr            ext3    rw,nodev                 0    2
    /dev/XXX             /home           ext3    rw,nosuid,nodev          0    2
    </screen></informalexample> Gebruik <userinput>mount -a</userinput> om alle bestandssystemen die u opgegeven heeft in uw <filename>/etc/fstab</filename> aan te koppelen. Of gebruik het volgende commando om bestandssystemen apart aan te koppelen: <informalexample><screen>
    # mount /pad   # bijv.: mount /usr
    </screen></informalexample> De huidige &debian;-systemen plaatsen hun aankoppelpunten voor verwijderbare media onder <filename>/media</filename>, maar behouden uit compatibiliteitsoverwegingen symbolische koppelingen in <filename>/</filename>. Maak die waar nodig aan, bijvoorbeeld: <informalexample><screen>
    # cd /media
    # mkdir cdrom0
    # ln -s cdrom0 cdrom
    # cd /
    # ln -s media/cdrom
    </screen></informalexample> U kunt het proc-bestandssysteem meerdere keren en op willekeurige plaatsen aankoppelen, hoewel <filename>/proc</filename> gangbaar is. Indien u niet <userinput>mount -a</userinput> gebruikte, moet u voor u verdergaat eerst proc aankoppelen:

note: Tag: para
en: The command <userinput>ls /proc</userinput> should now show a non-empty directory. Should this fail, you may be able to mount proc from outside the chroot:
nl: Met het commando <userinput>ls /proc</userinput> zou u nu een niet-lege map te zien moeten krijgen. Mocht dit mislukken, dan kunt u mogelijk proc aankoppelen van buiten de chroot:

note: Tag: title
en: Setting Timezone
nl: De tijdzone instellen

note: Tag: para
en: Setting the third line of the file <filename>/etc/adjtime</filename> to <quote>UTC</quote> or <quote>LOCAL</quote> determines whether the system will interpret the hardware clock as being set to UTC respective local time. The following command allows you to set that. <informalexample><screen>
    # editor /etc/adjtime
    </screen></informalexample> Here is a sample: <informalexample><screen>
    0.0 0 0.0
    0
    UTC
    </screen></informalexample> The following command allows you to choose your timezone.
nl: Door de derde regel van het bestand <filename>/etc/adjtime</filename> in te stellen op <quote>UTC</quote> of <quote>LOCAL</quote> bepaalt u of het systeem de tijd van de hardwareklok zal interpreteren als respectievelijk aangeduid in UTC of in de lokale tijd. Het volgende commando stelt u in staat om dit in te stellen. <informalexample><screen>
    # editor /etc/adjtime
    </screen></informalexample> Hierna volgt een voorbeeld: <informalexample><screen>
    0.0 0 0.0
    0
    UTC
    </screen></informalexample> Het volgende commando laat u toe uw tijdzone te kiezen.

note: Tag: title
en: Configure Networking
nl: Het netwerk configureren

note: Tag: para
en: To configure networking, edit <filename>/etc/network/interfaces</filename>, <filename>/etc/resolv.conf</filename>, <filename>/etc/hostname</filename> and <filename>/etc/hosts</filename>. <informalexample><screen>
    # editor /etc/network/interfaces
    </screen></informalexample> Here are some simple examples from <filename>/usr/share/doc/ifupdown/examples</filename>: <informalexample><screen>
    ######################################################################
    # /etc/network/interfaces -- configuration file for ifup(8), ifdown(8)
    # See the interfaces(5) manpage for information on what options are
    # available.
    ######################################################################
    
    # The loopback interface isn't really required any longer, but can be used
    # if needed.
    #
    # auto lo
    # iface lo inet loopback
    
    # To use dhcp:
    #
    # auto eth0
    # iface eth0 inet dhcp
    
    # An example static IP setup: (network, broadcast and gateway are optional)
    #
    # auto eth0
    # iface eth0 inet static
    #     address 192.168.0.42
    #     network 192.168.0.0
    #     netmask 255.255.255.0
    #     broadcast 192.168.0.255
    #     gateway 192.168.0.1
    </screen></informalexample> Enter your nameserver(s) and search directives in <filename>/etc/resolv.conf</filename>: <informalexample><screen>
    # editor /etc/resolv.conf
    </screen></informalexample> A simple example <filename>/etc/resolv.conf</filename>: <informalexample><screen>
    search example.com
    nameserver 10.1.1.36
    nameserver 192.168.9.100
    </screen></informalexample> Enter your system's host name (2 to 63 characters): <informalexample><screen>
    # echo DebianHostName &gt; /etc/hostname
    </screen></informalexample> And a basic <filename>/etc/hosts</filename> with IPv6 support: <informalexample><screen>
    127.0.0.1 localhost
    127.0.1.1 DebianHostName
    
    # The following lines are desirable for IPv6 capable hosts
    ::1     ip6-localhost ip6-loopback
    fe00::0 ip6-localnet
    ff00::0 ip6-mcastprefix
    ff02::1 ip6-allnodes
    ff02::2 ip6-allrouters
    ff02::3 ip6-allhosts
    </screen></informalexample> If you have multiple network cards, you should arrange the names of driver modules in the <filename>/etc/modules</filename> file into the desired order. Then during boot, each card will be associated with the interface name (eth0, eth1, etc.) that you expect.
nl: Om het netwerk te configureren moet u <filename>/etc/network/interfaces</filename>, <filename>/etc/resolv.conf</filename>, <filename>/etc/hostname</filename> en <filename>/etc/hosts</filename> bewerken. <informalexample><screen>
    # editor /etc/network/interfaces
    </screen></informalexample> Hier volgen enkele eenvoudige voorbeelden uit <filename>/usr/share/doc/ifupdown/examples</filename>: <informalexample><screen>
    ######################################################################
    # /etc/network/interfaces -- configuratiebestand voor ifup(8), ifdown(8)
    # Zie de manpagina interfaces(5) voor informatie over beschikbare
    # opties.
    ######################################################################
    
    # De interface loopback is niet langer vereist, maar kan zo nodig
    # gebruikt worden.
    #
    # auto lo
    # iface lo inet loopback
    
    # Om dhcp te gebruiken:
    #
    # auto eth0
    # iface eth0 inet dhcp
    
    # Een voorbeeld van een configuratie met een statisch IP-adres:
    # (network, broadcast en gateway zijn facultatief)
    #
    # auto eth0
    # iface eth0 inet static
    #     address 192.168.0.42
    #     network 192.168.0.0
    #     netmask 255.255.255.0
    #     broadcast 192.168.0.255
    #     gateway 192.168.0.1
    </screen></informalexample> Geef uw naamservers en opzoekingsrichtlijnen op in <filename>/etc/resolv.conf</filename>: <informalexample><screen>
    # editor /etc/resolv.conf
    </screen></informalexample> Een eenvoudig voorbeeld van het bestand <filename>/etc/resolv.conf</filename>: <informalexample><screen>
    search example.com
    nameserver 10.1.1.36
    nameserver 192.168.9.100
    </screen></informalexample> Geef de hostnaam van uw systeem op (2 tot 63 lettertekens): <informalexample><screen>
    # echo DebianComputerNaam &gt; /etc/hostname
    </screen></informalexample> En een basaal bestand <filename>/etc/hosts</filename> met ondersteuning voor IPv6: <informalexample><screen>
    127.0.0.1 localhost
    127.0.1.1 DebianComputerNaam
    
    # De volgende regels zijn wenselijk bij IPv6-compatibele computers
    ::1     ip6-localhost ip6-loopback
    fe00::0 ip6-localnet
    ff00::0 ip6-mcastprefix
    ff02::1 ip6-allnodes
    ff02::2 ip6-allrouters
    ff02::3 ip6-allhosts
    </screen></informalexample> Indien u verschillende netwerkkaarten heeft, moet u de namen van de stuurprogrammamodules in het bestand <filename>/etc/modules</filename> in de gewenste volgorde plaatsen. Tijdens het opstarten zal iedere kaart dan geassocieerd worden met de verwachte interfacenaam (eth0, eth1, enz.)

note: Tag: title
en: Configure Apt
nl: Apt configureren

note: Tag: para
en: Debootstrap will have created a very basic <filename>/etc/apt/sources.list</filename> that will allow installing additional packages. However, you may want to add some additional sources, for example for source packages and security updates: <informalexample><screen>
    deb-src http://ftp.us.debian.org/debian &releasename; main
    
    deb http://security.debian.org/ &releasename;-security main
    deb-src http://security.debian.org/ &releasename;-security main
    </screen></informalexample> Make sure to run <userinput>apt update</userinput> after you have made changes to the sources list.
nl: Debootstrap zal een heel basaal bestand <filename>/etc/apt/sources.list</filename> aangemaakt hebben, waardoor het installeren van bijkomende pakketten mogelijk is. Mogelijk wilt u echter extra pakketbronnen toevoegen, bijvoorbeeld voor broncodepakketten en voor beveiligingsupdates: <informalexample><screen>
    deb-src http://ftp.nl.debian.org/debian &releasename; main
    
    deb http://security.debian.org/ &releasename;-security main
    deb-src http://security.debian.org/ &releasename;-security main
    </screen></informalexample> Denk eraan om het commando <userinput>apt update</userinput> uit te voeren nadat u de lijst met pakketbronnen wijzigde.

note: Tag: title
en: Configure Locales and Keyboard
nl: Het taalgebied en het toetsenbord configureren

note: Tag: para
en: To configure your locale settings to use a language other than English, install the <classname>locales</classname> support package and configure it. Currently the use of UTF-8 locales is recommended. <informalexample><screen>
    # apt install locales
    # dpkg-reconfigure locales
    </screen></informalexample> To configure your keyboard (if needed):
nl: Om de lokalisatie-instellingen zo te configureren dat een andere taal dan het Engels gebruikt wordt, moet u het pakket dat ondersteuning biedt voor <classname>locales</classname> installeren en configureren. Tegenwoordig wordt aanbevolen om een lokalisatie van het type UTF-8 te gebruiken. <informalexample><screen>
    # apt install locales
    # dpkg-reconfigure locales
    </screen></informalexample> Om zo nodig uw toetsenbord te configureren:

note: Tag: para
en: Note that the keyboard cannot be set while in the chroot, but will be configured for the next reboot.
nl: Merk op dat u het toetsenbord niet kunt instellen terwijl u zich in de chroot bevindt, maar dat het op deze manier geconfigureerd wordt in functie van de volgende herstart van de computer.

note: Tag: title
en: Install a Kernel
nl: Een kernel installeren

note: Tag: para
en: If you intend to boot this system, you probably want a &arch-kernel; kernel and a boot loader. Identify available pre-packaged kernels with:
nl: Indien u zinnens bent om dit systeem op te starten, zult u wellicht een &arch-kernel; kernel en een bootloader willen hebben. Ga na welke voorverpakte kernels beschikbaar zijn met:

note: Tag: para
en: Then install the kernel package of your choice using its package name.
nl: Installeer vervolgens het kernelpakket van uw keuze aan de hand van zijn pakketnaam.

note: Tag: screen
en: # apt install &kernelpackage;-<replaceable>arch-etc</replaceable>
nl: # apt install &kernelpackage;-<replaceable>arch-enz</replaceable>

note: Tag: title
en: Set up the Boot Loader
nl: Zet de bootloader op

note: Tag: para
en: To make your &debian-gnu; system bootable, set up your boot loader to load the installed kernel with your new root partition. Note that <command>debootstrap</command> does not install a boot loader, but you can use <command>apt</command> inside your &debian; chroot to do so.
nl: Om te maken dat uw &debian-gnu;-systeem kan opstarten, moet u uw bootloader instellen om de geïnstalleerde kernel met uw nieuwe root-partitie te laden. Merk op dat <command>debootstrap</command> geen bootloader installeert, maar dat u <command>apt</command> binnen uw &debian; chroot kunt gebruiken om dat te doen.

note: Tag: para
en: Check <userinput>info grub</userinput> for instructions on setting up the bootloader. If you are keeping the system you used to install &debian;, just add an entry for the &debian; install to your existing grub2 <filename>grub.cfg</filename>.
nl: Gebruik het commando <userinput>info grub</userinput> om de instructies over het opzetten van de bootloader te lezen. Indien u het systeem dat u gebruikte om &debian; te installeren behoudt, moet u gewoon aan uw bestaande <filename>grub.cfg</filename> van grub2 een extra item voor de &debian;-installatie toevoegen.

note: Tag: para
en: Installing and setting up <classname>grub2</classname> is as easy as: <informalexample><screen>
    # apt install grub-pc
    # grub-install /dev/<replaceable>sda</replaceable>
    # update-grub
    </screen></informalexample> The second command will install <command>grub2</command> (in this case in the MBR of <literal>sda</literal>). The last command will create a sane and working <filename>/boot/grub/grub.cfg</filename>.
nl: Het installeren en instellen van <classname>grub2</classname> is zo eenvoudig als dit: <informalexample><screen>
    # apt install grub-pc
    # grub-install /dev/<replaceable>sda</replaceable>
    # update-grub
    </screen></informalexample> Het tweede commando installeert <command>grub2</command> (in dit geval in het MBR van <literal>sda</literal>). Het laatste commando creëert een correct en werkend bestand <filename>/boot/grub/grub.cfg</filename>.

note: Tag: para
en: Note that this assumes that a <filename>/dev/sda</filename> device file has been created. There are alternative methods to install <command>grub2</command>, but those are outside the scope of this appendix.
nl: Merk op dat dit ervan uitgaat dat er een apparaatbestand <filename>/dev/sda</filename> gecreëerd werd. Er bestaan andere mogelijkheden om <command>grub2</command> te installeren, maar die vallen buiten het bestek van deze bijlage.

note: Tag: title
en: Remote access: Installing SSH and setting up access
nl: Toegang vanop afstand: SSH installeren en de toegang opzetten

note: Tag: para
en: In case you can login to the system via console, you can skip this section. If the system should be accessible via the network later on, you need to install SSH and set up access. <informalexample><screen>
    # apt install ssh
    </screen></informalexample> Root login with password is disabled by default, so setting up access can be done by setting a password and re-enable root login with password: <informalexample><screen>
    # passwd
    # editor /etc/ssh/sshd_config
    </screen></informalexample> This is the option to be enabled: <informalexample><screen>
    PermitRootLogin yes
    </screen></informalexample> Access can also be set up by adding an ssh key to the root account: <informalexample><screen>
    # mkdir /root/.ssh
    # cat &lt;&lt; EOF &gt; /root/.ssh/authorized_keys
    ssh-rsa ....
    EOF
    </screen></informalexample> Lastly, access can be set up by adding a non-root user and setting a password:
nl: Indien u via de console op het systeem kunt inloggen, kunt u dit onderdeel overslaan. Indien het systeem later toegankelijk moet zijn over het netwerk, dient u SSH te installeren en de toegang op te zetten. <informalexample><screen>
    # apt install ssh
    </screen></informalexample> Standaard staat voor root (de systeembeheerder) inloggen met een wachtwoord uitgeschakeld. Dus kan het instellen van de toegang gebeuren door een wachtwoord in te stellen en inloggen met een wachtwoord voor root terug mogelijk te maken: <informalexample><screen>
    # passwd
    # editor /etc/ssh/sshd_config
    </screen></informalexample> De volgende optie moet geactiveerd worden: <informalexample><screen>
    PermitRootLogin yes
    </screen></informalexample> De toegang kan ook mogelijk gemaakt worden door aan het account van root een ssh-sleutel toe te voegen: <informalexample><screen>
    # mkdir /root/.ssh
    # cat &lt;&lt; EOF &gt; /root/.ssh/authorized_keys
    ssh-rsa ....
    EOF
    </screen></informalexample> Tenslotte kan de toegang ook mogelijk gemaakt worden door een gewone gebruiker toe te voegen en voor deze een wachtwoord in te stellen:

note: Tag: title
en: Finishing touches
nl: Afwerking

note: Tag: para
en: As mentioned earlier, the installed system will be very basic. If you would like to make the system a bit more mature, there is an easy method to install all packages with <quote>standard</quote> priority: <informalexample><screen>
    # tasksel install standard
    </screen></informalexample> Of course, you can also just use <command>apt</command> to install packages individually.
nl: Zoals reeds eerder vermeld werd, zal het geïnstalleerde systeem erg basaal zijn. Indien u liever heeft dat het systeem wat meer voldragen is, kunt u op een makkelijke manier alle pakketten installeren die een prioriteit <quote>standard</quote> (standaard) hebben: <informalexample><screen>
    # tasksel install standard
    </screen></informalexample> U kunt natuurlijk ook gewoon <command>apt</command> gebruiken om individuele pakketten te installeren.

note: Tag: para
en: After the installation there will be a lot of downloaded packages in <filename>/var/cache/apt/archives/</filename>. You can free up some diskspace by running:
nl: Na de installatie zullen er zich in <filename>/var/cache/apt/archives/</filename> een heleboel gedownloade pakketten bevinden. U kunt schijfruimte vrijmaken met de opdracht:

note: Tag: title
en: Installing &debian-gnu; over Parallel Line IP (PLIP)
nl: &debian-gnu; installeren met het Parallel Line Internet Protocol (PLIP)

note: Tag: para
en: This section explains how to install &debian-gnu; on a computer without an Ethernet card, but with just a remote gateway computer attached via a Null-Modem cable (also called Null-Printer cable). The gateway computer should be connected to a network that has a &debian; mirror on it (e.g. to the Internet).
nl: In dit onderdeel wordt uitgelegd hoe u &debian-gnu; kunt installeren op een computer zonder ethernetkaart, maar die via een zogenaamde Null-Modemkabel (ook wel Null-Printer-kabel of crossed-over RS-232-kabel genoemd) verbonden is met een ander systeem, een gateway-computer genaamd. De gateway-computer moet verbonden zijn met een netwerk waarop zich een &debian;-spiegelserver bevindt (bijv. verbonden met het internet).

note: Tag: para
en: In the example in this appendix we will set up a PLIP connection using a gateway connected to the Internet over a dial-up connection (ppp0). We will use IP addresses 192.168.0.1 and 192.168.0.2 for the PLIP interfaces on the target system and the source system respectively (these addresses should be unused within your network address space).
nl: In het voorbeeld in deze bijlage zetten we een PLIP-verbinding op met een gateway die met het internet verbonden is via een inbelverbinding (ppp0). We gebruiken het internetadres 192.168.0.1 voor de PLIP-interface op het doelsysteem en 192.168.0.2 voor de PLIP-interface op het bronsysteem (beide adressen mogen in uw netwerkadresruimte niet in gebruik zijn).

note: Tag: para
en: The PLIP connection set up during the installation will also be available after the reboot into the installed system (see <xref linkend="boot-new"/>).
nl: De PLIP-verbinding die tijdens de installatie opgezet wordt zal na de herstart ook met het geïnstalleerde systeem beschikbaar zijn (zie <xref linkend="boot-new"/>).

note: Tag: para
en: Before you start, you will need to check the BIOS configuration (IO base address and IRQ) for the parallel ports of both the source and target systems. The most common values are <literal>io=0x378</literal>, <literal>irq=7</literal>.
nl: Voor u begint moet u de BIOS-configuratie (IO-basisadres en IRQ) nakijken van de parallelle poort van zowel het bron- als het doelsysteem. De meest gangbare waarden zijn <literal>io=0x378</literal>, <literal>irq=7</literal>.

note: Tag: title
en: Requirements
nl: Vereisten

note: Tag: para
en: A target computer, called <emphasis>target</emphasis>, where &debian; will be installed.
nl: Een doelcomputer, <emphasis>doel</emphasis> genoemd, waarop &debian; geïnstalleerd zal worden.

note: Tag: para
en: System installation media; see <xref linkend="installation-media"/>.
nl: Installatiemedia om het systeem te installeren; zie <xref linkend="installation-media"/>.

note: Tag: para
en: Another computer connected to the Internet, called <emphasis>source</emphasis>, that will function as the gateway.
nl: Een tweede computer die verbonden is met het internet, <emphasis>bron</emphasis> genoemd, en die als gateway dienst zal doen.

note: Tag: para
en: A DB-25 Null-Modem cable. See the <ulink url="&url-plip-install-howto;">PLIP-Install-HOWTO</ulink> for more information on this cable and instructions how to make your own.
nl: Een DB-25 Null-Modem-kabel. Raadpleeg de <ulink url="&url-plip-install-howto;">PLIP-Install-HOWTO</ulink> voor meer informatie over deze kabel en voor richtlijnen om er zelf een te maken.

note: Tag: title
en: Setting up source
nl: <emphasis>Bron</emphasis> opzetten

note: Tag: para
en: The following shell script is a simple example of how to configure the source computer as a gateway to the Internet using ppp0.
nl: Het volgende shell-script is een eenvoudig voorbeeld van hoe u de broncomputer kunt configureren als een gateway naar het internet via ppp0.

note: Tag: screen
en: #!/bin/sh
    
    # We remove running modules from kernel to avoid conflicts and to
    # reconfigure them manually.
    modprobe -r lp parport_pc
    modprobe parport_pc io=<replaceable>0x378</replaceable> irq=<replaceable>7</replaceable>
    modprobe plip
    
    # Configure the plip interface (plip0 for me, see dmesg | grep plip)
    ifconfig <replaceable>plip0 192.168.0.2</replaceable> pointopoint <replaceable>192.168.0.1</replaceable> netmask 255.255.255.255 up
    
    # Configure gateway
    modprobe iptable_nat
    iptables -t nat -A POSTROUTING -o <replaceable>ppp0</replaceable> -j MASQUERADE
    echo 1 &gt; /proc/sys/net/ipv4/ip_forward
nl: #!/bin/sh
    
    # We verwijderen actieve modules uit de kernel om conflicten te vermijden
    # en om ze zelf opnieuw handmatig te configureren.
    modprobe -r lp parport_pc
    modprobe parport_pc io=<replaceable>0x378</replaceable> irq=<replaceable>7</replaceable>
    modprobe plip
    
    # Configureer de plip-interface
    # (in mijn geval plip0. Gebruik dmesg | grep plip om dit na te gaan)
    ifconfig <replaceable>plip0 192.168.0.2</replaceable> pointopoint <replaceable>192.168.0.1</replaceable> netmask 255.255.255.255 up
    
    # Configureer de gateway
    modprobe iptable_nat
    iptables -t nat -A POSTROUTING -o <replaceable>ppp0</replaceable> -j MASQUERADE
    echo 1 &gt; /proc/sys/net/ipv4/ip_forward

note: Tag: title
en: Installing target
nl: <emphasis>Doel</emphasis> installeren

note: Tag: para
en: Boot the installation media. The installation needs to be run in expert mode; enter <userinput>expert</userinput> at the boot prompt. If you need to set parameters for kernel modules, you also need to do this at the boot prompt. For example, to boot the installer and set values for the <quote>io</quote> and <quote>irq</quote> options for the parport_pc module, enter the following at the boot prompt: <informalexample><screen>
    expert parport_pc.io=<replaceable>0x378</replaceable> parport_pc.irq=<replaceable>7</replaceable>
    </screen></informalexample> Below are the answers that should be given during various stages of the installation.
nl: Start het installatiemedium op. De installatie moet uitgevoerd worden in expertmodus; voer <userinput>expert</userinput> in aan de opstartprompt. Als u parameters moet instellen voor kernelmodules, moet u dat ook aan de opstartprompt doen. Bijvoorbeeld, om het installatiesysteem op te starten en voor de module parport_pc waarden in te stellen voor de opties <quote>io</quote> en <quote>irq</quote>, moet u aan de opstartpromt de volgende invoer gebruiken: <informalexample><screen>
    expert parport_pc.io=<replaceable>0x378</replaceable> parport_pc.irq=<replaceable>7</replaceable>
    </screen></informalexample> Hierna vindt u de antwoorden die tijdens de verschillende fases van de installatie moeten gegeven worden.

note: Tag: guimenuitem
en: Load installer components from installation media
nl: Componenten van het installatiesysteem laden van installatiemedia

note: Tag: para
en: Select the <userinput>plip-modules</userinput> option from the list; this will make the PLIP drivers available to the installation system.
nl: Selecteer uit de lijst de optie <userinput>plip-modules</userinput>. Dit zal de PLIP-stuurprogramma's beschikbaar maken voor het installatiesysteem.

note: Tag: guimenuitem
en: Detect network hardware
nl: Netwerkhardware detecteren

note: Tag: para
en: If target <emphasis>does</emphasis> have a network card, a list of driver modules for detected cards will be shown. If you want to force &d-i; to use plip instead, you have to deselect all listed driver modules. Obviously, if target doesn't have a network card, the installer will not show this list.
nl: Indien 'doel' <emphasis>wel degelijk</emphasis> een netwerkkaart heeft, zult u een lijst van stuurprogrammamodules voor de gedetecteerde kaart te zien krijgen. Indien u &d-i; wilt dwingen om in de plaats daarvan plip te gebruiken, moet u alle vermelde stuurprogrammamodules uitvinken. Als 'doel' geen netwerkkaart heeft, zal het installatiesysteem die lijst uiteraard niet tonen.

note: Tag: para
en: Because no network card was detected/selected earlier, the installer will ask you to select a network driver module from a list. Select the <userinput>plip</userinput> module.
nl: Omdat voordien geen netwerkkaart gedetecteerd/geselecteerd werd, zal het installatiesysteem u vragen om een netwerkstuurprogrammamodule te selecteren uit een lijst. Selecteer de <userinput>plip</userinput>-module.

note: Tag: guimenuitem
en: Configure the network
nl: Het netwerk configureren

note: Tag: para
en: Auto-configure network with DHCP: No
nl: Het netwerk automatisch configureren met DHCP: No/Neen

note: Tag: para
en: IP address: <userinput><replaceable>192.168.0.1</replaceable></userinput>
nl: IP-adres: <userinput><replaceable>192.168.0.1</replaceable></userinput>

note: Tag: para
en: Point-to-point address: <userinput><replaceable>192.168.0.2</replaceable></userinput>
nl: Point-to-point-adres: <userinput><replaceable>192.168.0.2</replaceable></userinput>

note: Tag: para
en: Name server addresses: you can enter the same addresses used on source (see <filename>/etc/resolv.conf</filename>)
nl: Naamserveradressen: u kunt dezelfde adressen opgeven die u voor 'bron' gebruikte (zie <filename>/etc/resolv.conf</filename>)

note: Tag: title
en: Installing &debian-gnu; using PPP over Ethernet (PPPoE)
nl: &debian-gnu; installeren met PPP over Ethernet (PPPoE)

note: Tag: para
en: In some countries PPP over Ethernet (PPPoE) is a common protocol for broadband (ADSL or cable) connections to an Internet Service Provider. Setting up a network connection using PPPoE is not supported by default in the installer, but can be made to work very simply. This section explains how.
nl: In sommige landen is PPP over Ethernet (PPPoE) een gebruikelijk protocol voor de breedbandverbinding (ADSL of kabel) met de aanbieder van internetdiensten (ISP). Een netwerkverbinding opzetten met PPPoE wordt standaard niet ondersteund in het installatiesysteem, maar ze kan heel eenvoudig tot stand gebracht worden. In dit onderdeel leggen we uit hoe.

note: Tag: para
en: The PPPoE connection set up during the installation will also be available after the reboot into the installed system (see <xref linkend="boot-new"/>).
nl: De PPPoE-verbinding die tijdens de installatie opgezet wordt zal ook na het heropstarten van het geïnstalleerde systeem, beschikbaar zijn (zie <xref linkend="boot-new"/>).

note: Tag: para
en: To have the option of setting up and using PPPoE during the installation, you will need to install using one of the CD-ROM/DVD images that are available. It is not supported for other installation methods (e.g. netboot).
nl: Om de mogelijkheid te hebben om tijdens de installatie PPPoE in te stellen en te gebruiken, zult u de installatie moeten uitvoeren met een van de beschikbare CD/DVD-images. In de andere installatiemethodes (bijv. netboot) wordt dit niet ondersteund.

note: Tag: para
en: Installing over PPPoE is mostly the same as any other installation. The following steps explain the differences.
nl: Het uitvoeren van de installatie over PPPoE verloopt grotendeels gelijk elke andere installatie. In de volgende stappen leggen we de verschillen uit.

note: Tag: para
en: Boot the installer with the boot parameter <userinput>modules=ppp-udeb</userinput><footnote arch="x86"> <para> See <xref linkend="boot-screen"/> for information on how to add a boot parameter. </para> </footnote>. This will ensure the component responsible for the setup of PPPoE (<classname>ppp-udeb</classname>) will be loaded and run automatically.
nl: Start het installatiesysteem op met de opstartparameter <userinput>modules=ppp-udeb</userinput><footnote arch="x86"> <para> Zie <xref linkend="boot-screen"/> voor informatie over hoe u een opstartparameter toevoegt. </para> </footnote>. Dit garandeert dat de component die instaat voor het opzetten van PPPoE (<classname>ppp-udeb</classname>) automatisch geladen en opgestart wordt.

note: Tag: para
en: Follow the regular initial steps of the installation (language, country and keyboard selection; the loading of additional installer components<footnote> <para> The <classname>ppp-udeb</classname> component is loaded as one of the additional components in this step. If you want to install at medium or low priority (expert mode), you can also manually select the <classname>ppp-udeb</classname> instead of entering the <quote>modules</quote> parameter at the boot prompt. </para> </footnote>).
nl: Volg de gewone eerste stappen van de installatie (selecteren van taal, land en toetsenbord, het laden van bijkomende componenten van het installatiesysteem<footnote> <para> De component <classname>ppp-udeb</classname> wordt in deze stap als een van de bijkomende componenten geladen. Indien u de installatie wilt uitvoeren met 'medium' of 'low' als prioriteit (gemiddelde of lage prioriteit), kunt u ook zelf handmatig de <classname>ppp-udeb</classname> selecteren in plaats van de <quote>modules</quote>-parameter op te geven aan de opstartprompt. </para> </footnote>).

note: Tag: para
en: The next step is the detection of network hardware, in order to identify any Ethernet cards present in the system.
nl: De volgende stap is de detectie van netwerkhardware om eventuele ethernetkaarten op het systeem te identificeren.

note: Tag: para
en: After this the actual setup of PPPoE is started. The installer will probe all the detected Ethernet interfaces in an attempt to find a PPPoE concentrator (a type of server which handles PPPoE connections).
nl: Daarna wordt met het eigenlijke opzetten van PPPoE begonnen. Het installatiesysteem zal alle gedetecteerde ethernetkaarten afzoeken in een poging om een PPPoE-concentrator (een servertype dat PPPoE-verbindingen afhandelt) te vinden.

note: Tag: para
en: It is possible that the concentrator will not to be found at the first attempt. This can happen occasionally on slow or loaded networks or with faulty servers. In most cases a second attempt to detect the concentrator will be successful; to retry, select <guimenuitem>Configure and start a PPPoE connection</guimenuitem> from the main menu of the installer.
nl: Het is mogelijk dat bij de eerste poging de concentrator niet gevonden wordt. Dit kan sporadisch gebeuren op trage of zwaar belaste netwerken of met ondeugdelijke servers. In de meeste gevallen is een tweede poging om de concentrator te detecteren wel succesvol. Om opnieuw te proberen moet u in het hoofdmenu van het installatiesysteem <guimenuitem>Een PPPoE-verbinding configureren en starten</guimenuitem> selecteren.

note: Tag: para
en: After a concentrator is found, the user will be prompted to type the login information (the PPPoE username and password).
nl: Nadat een concentrator gevonden werd, zal de gebruiker gevraagd worden om de aanmeldinformatie in te typen (de gebruikersnaam en het wachtwoord voor PPPoE).

note: Tag: para
en: At this point the installer will use the provided information to establish the PPPoE connection. If the correct information was provided, the PPPoE connection should be configured and the installer should be able to use it to connect to the Internet and retrieve packages over it (if needed). If the login information is not correct or some error appears, the installer will stop, but the configuration can be attempted again by selecting the menu entry <guimenuitem>Configure and start a PPPoE connection</guimenuitem>.
nl: Op dit punt zal het installatiesysteem de verstrekte informatie gebruiken om de PPPoE-verbinding op te zetten. Indien de juiste informatie verstrekt werd, zou de PPPoE-verbinding geconfigureerd moeten worden en zou het installatiesysteem in staat moeten zijn ze te gebruiken om de verbinding met het internet te maken en over die verbinding pakketten op te halen (als dat nodig is). Is de aanmeldinformatie niet correct of trad er een fout op, dan zal het installatiesysteem stoppen, maar u kunt een nieuwe configuratiepoging ondernemen door het menu-item <guimenuitem>Een PPPoE-verbinding configureren en starten</guimenuitem> te selecteren.
