wcd-man - en to nl translation catalogue (304 entries)

note: type: =head1
en: NAME
nl: NAAM

note: type: textblock
en: chdir for DOS and Unix
nl: chdir voor DOS en Unix

note: type: =head1
en: SYNOPSIS
nl: OVERZICHT

note: type: verbatim
en:     wcd [options] [directory]
nl:     wcd [opties] [map]

note: type: =head1
en: DESCRIPTION
nl: BESCHRIJVING

note: type: =head2
en: Overview
nl: Overzicht

note: type: textblock
en: Wcd is a command-line program to change directory fast. It saves time typing at the keyboard. One needs to type only a part of a directory name and wcd will jump to it. Wcd has a fast selection method in case of multiple matches and allows aliasing and banning of directories. Wcd also includes a full screen interactive directory tree browser with speed search.
nl: Wcd is een commandoregel programma om snel van map te veranderen. Het bespaart tijd tijdens het typen. Men hoeft alleen maar een deel van de mapnaam te typen en wcd springt er heen. Wcd heeft een snelle selectie methode wanneer er meerdere treffers zijn, en biedt de mogelijkheid om aliassen van mappen aan te maken en om mappen in de ban te doen. Wcd biedt ook een schermvullende interactieve boomweergave met snelzoek functie.

note: type: textblock
en: Wcd was modeled after Norton Change Directory (NCD). NCD appeared first in I<The Norton Utilities, Release 4>, for DOS in 1987, published by Peter Norton.
nl: Wcd is gemodelleerd naar Norton Change Directory (NCD). NCD verscheen voor het eerst in I<The Norton Utilities, Release 4>, for DOS in 1987, gepubliceerd door Peter Norton.

note: type: textblock
en: Wcd has been ported to different command-line shells: DOS command.com, Windows cmd.exe and PowerShell, OS/2 cmd.exe, and Unix shells such as Bourne (sh), Bourne Again (bash), Korn (ksh), Z (zsh), and C (csh) shell and others running on any operating system.
nl: Wcd is geschikt gemaakt voor verschillende commandoregel shells: DOS command.com, Windows cmd.exe en PowerShell, OS/2 cmd.exe, en Unix shells zoals Bourne (sh), Bourne Again (bash), Korn (ksh), Z (zsh), en C (csh) shell en anderen draaiend op elk besturingssysteem.

note: type: textblock
en: Wcd supports 8 bit character sets on all systems, and has optional support for Unicode. See section LOCALIZATION.
nl: Wcd ondersteunt 8 bit tekensets op alle systemen, en heeft optioneel ondersteuning voor Unicode. Zie paragraaf LOKALISTIE.

note: type: textblock
en: See section INSTALLATION how to setup wcd for personal use.
nl: Zie paragraaf INSTALLATIE hoe wcd voor persoonlijk gebruik in te stellen.

note: type: =head2
en: Basic use
nl: Basisgebruik

note: type: textblock
en: By default (if no wildcards are used) wcd searches for a directory with a name that begins with the typed name.
nl: Standaard, wanneer geen jokertekens gebruikt worden, zoekt wcd een map met een naam die begint met de naam die getypt is.

note: type: textblock
en: For instance this command will change to directory to the current user's C</home/user/Desktop>:
nl: Bijvoorbeeld deze opdracht zal veranderen naar de huidige gebruikers map C</home/user/Desktop>:

note: type: textblock
en: When there are multiple matches, wcd will present the user a list of all matches. The user can then make a selection with a few keystrokes (most of the times only one).
nl: Wanneer er meerdere treffers zijn zal wcd een lijst presenteren van alle treffers. De gebruiker kan een keuze maken met enkele toetsaanslagen (meestal een).

note: type: =head2
en: Wildcards
nl: Jokertekens

note: type: textblock
en: Wcd supports following wildcards:
nl: Wcd ondersteunt de volgende jokertekens:

note: type: verbatim
en:     *       matches any sequence of characters (zero or more)
        ?       matches any character
        [SET]   matches any character in the specified set,
        [!SET]  or [^SET] matches any character not in the specified set.
nl:     *       treft een willekeurige reeks van tekens (nul of meer)
        ?       treft een willekeurig teken
        [SET]   treft willekeurige tekens in de gespecificeerde set,
        [!SET]  of [^SET] treft willekeurige tekens niet in de
                gespecificeerde set.

note: type: textblock
en: A set is composed of characters or ranges; a range looks like I<character hyphen character> as in C<0-9> or C<A-Z>. The C<[0-9a-zA-Z_]> is the minimal set of characters allowed in the C<[..]> pattern construct. International characters (i.e. 8 bit characters) are allowed if the system supports them. To suppress the special syntactic significance of any of C<[]*?!^-\> inside or outside a C<[..]> construct and match the character exactly, precede the character with a backslash (C<\>)  marker.
nl: Een set wordt samengesteld uit tekens of reeksen; een reeks ziet er uit als I<teken koppelteken teken> zoals in C<0-9> of C<A-Z>.  C<[0-9a-zA-Z_]> is de minimale set van tekens toegestaan in de C<[..]> patroon samenstelling. Internationale tekens (d.w.z. 8 bit tekens) zijn toegestaan als het systeem ze ondersteunt. Om de speciale syntactische betekenis van elke van C<[]*?!^-\>binnen of buiten een C<[..]> samenstelling te onderdrukken en exact gelijke te treffen, laat het teken vooraf gaan door een backslash (C<\>) teken.

note: type: textblock
en: Using wildcards makes powerful searching possible. For instance this matches any directory name that ends with "top":
nl: Het gebruik van jokertekens maakt krachtige zoekmethodes mogelijk. Bijvoorbeeld dit treft elke mapnaam die eindigt op "top":

note: type: textblock
en: Match directories that have "top" anywhere in the name:
nl: Tref mappen die ergens "top" in de naam heeft:

note: type: textblock
en: Match any directory name that begins with "a", "b" or "c":
nl: Tref elke map die die begint met "a", "b" or "c":

note: type: textblock
en: It is also possible to give a part of a directory path. Here Wcd searches for directory that begins with "Desk" and which path matches I<*me/Desk*>.
nl: Het is ook mogelijk om een deel van het pad op te geven. Hier zoekt Wcd naar een map die begint met "Desk" en wiens pad overeenkomt met I<*me/Desk*>.

note: type: textblock
en: It is allowed to type any kind of expression with slashes and wildcards.  E.g.:
nl: Het is toegestaan om elke expressie met schuine strepen en jokertekens te typen. B.v.:

note: type: =head2
en: Other uses
nl: Overig gebruik

note: type: textblock
en: If no wildcards are used and wcd finds a perfect match, wcd will ignore all wild matches by default. This behaviour can be changed with the B<-w> option.
nl: Wanneer geen jokertekens gebruikt zijn en wcd vindt een perfecte treffer, zullen alle niet exacte treffers genegeerd worden. Dit gedrag kan gewijzigd worden met de B<-w> optie.

note: type: textblock
en: The interactive directory tree browser can be started by using option B<-g>.
nl: De interactieve mappen-verkenner kan met de optie B<-g> gestart worden.

note: type: textblock
en: Wcd generates a treedata file where it searches the directory. On Unix and Windows systems wcd does add symbolic links to the treedata file while scanning the disk, but does not follow them. While following links wcd could end up scanning infinite loops, or scan very large portions of a network.
nl: Wcd genereert een boomdata-bestand waarin de map gezocht wordt. Op Unix en Windows voegt wcd ook symbolische koppelingen toe wanneer de schijf gescand wordt, maar deze worden niet gevolgd. Wanneer symbolische koppelingen gevolgd worden, zou wcd oneindige lussen kunnen scannen, of zeer grote delen van een netwerk.

note: type: textblock
en: Wcd can also change to directories that are not in the treedata file. E.g.:
nl: Wcd kan ook veranderen naar mappen die niet in het boomdata-bestand staan. B.v.:

note: type: textblock
en: If wcd found a match but can't change to the directory it tries to remove it from the default treedata file. Not from the extra treedata file. See also option B<-k>.
nl: Wanneer wcd een treffer heeft gevonden, maar niet naar de map kan veranderen, probeert hij deze te verwijderen uit het standaard boomdata-bestand. Niet uit het extra boomdata-bestand. Zie ook optie B<-k>.

note: type: textblock
en: Wcd keeps a directory stack which is stored on disk. The stack has a default size of 10 and is cyclic. See options B<-z>, B<->, B<+> and B<=>.
nl: Wcd houdt een mappenstapel bij die opgeslagen wordt op schijf. De stapel heeft een standaard grootte van 10 en is cyclisch. Zie opties B<-z>, B<->, B<+> en B<=>.

note: type: textblock
en: In multi-user environments option B<-u> can be used to change to directories of other users.
nl: In een omgeving met meerdere gebruikers kan optie B<-u> gebruikt worden om naar mappen van andere gebruikers te veranderen.

note: type: textblock
en: On DOS and Windows systems it does not matter if you use a slash "/" or a backslash "\" as a directory separator.
nl: Op DOS en Windows systemen maakt het niet uit of een slash "/" of een backslash "\" als mappen-scheidingsteken gebruikt wordt.

note: type: textblock
en: It is possible on DOS and Windows systems to change drive and directory in one go by preceding the directory name with the drive name.
nl: Het is mogelijk op DOS en Windows systemen om tegelijk van schijf en map te veranderen door de mapnaam vooraf te laten gaan door de schijf naam.

note: type: =head2
en: Windows UNC paths
nl: Windows UNC paden

note: type: textblock
en: The Windows versions (Command Prompt, PowerShell, MSYS, zsh, cygwin) support Windows SMB LAN UNC paths without drive letter such as C<\\servername\sharename>. Wcd for Windows Command Prompt makes use of the "pushd" command to automatically map a UNC path to a drive letter. In Windows PowerShell, MSYS, zsh and Cygwin UNC paths are fully supported. The current working directory can be a UNC path.
nl: De Windows versies (Opdrachtprompt, PowerShell, MSYS, zsh, Cygwin) ondersteunen Windows SMB LAN UNC paden zonder schijfletter, zoals C<\\servername\sharename>. Wcd voor de Opdrachtprompt maakt gebruik van het "pushd" commando om automatisch een UNC pad toe te wijzen aan een schijfletter. In Windows PowerShell, MSYS, zsh en Cygwin worden UNC paden volledig ondersteund. De huidige werkmap kan een UNC pad zijn.

note: type: =head2
en: Console resizing on Windows
nl: Opdrachtpromtvenster formaat wijzigen in Windows

note: type: textblock
en: Wcd supports console resizing in Windows 10 console and ConEmu (see L<https://conemu.github.io/>) since version 6.0.3. The Windows 10 console must not be in legacy mode (check the console's properties). The screen may not refresh when the console Layout property "Wrap text output on resize" is disabled. The screen can be refreshed manually by pressing the F5 key.
nl: Wcd ondersteunt het wijzigen van het formaat van het opdrachtpromptvenster in Windows 10 en ConEmu (zie L<https://conemu.github.io/>) sinds versie 6.0.3. Het Windows 10 opdrachtpromptvenster moet niet in verouderde console modus zitten (controleer de opdrachtpromptvenster eigenschappen). Het scherm kan mogelijk niet verversen wanneer de Indeling eigenschap "tekstterugloopuitvoer bij formaat wijzigen" uit staat. Het scherm kan handmatig ververst worden door op de F5 toets te drukken.

note: type: textblock
en: Wcd has three different interfaces to choose from a list of matches. The interface can be chosen at compile time.
nl: Wcd heeft drie verschillende interfaces om uit een lijst van treffers te kiezen. De interface kan gekozen worden bij het bouwen van Wcd.

note: type: textblock
en: The first interface uses plain stdin/stdout. A numbered list is printed in the terminal. The user has to choose from the list by typing a number followed by <Enter>. This interface does not provide scroll back functionality in case of a long list. The scroll back capability of the terminal/console has to be used. It is very small and portable.
nl: De eerste interface gebruikt standaard in- en uitvoer. Een genummerde lijst wordt in de terminal geprint. De gebruiker kan kiezen uit de lijst door een nummber te typen gevolgd door <Enter>. Deze interface biedt geen terug-blader functionaliteit bij een lange lijst. De terug-blader functionaliteit van de terminal/console moet gebruikt worden. Deze interface is heel klein en overdraagbaar.

note: type: textblock
en: The second interface is built with the conio library. It provides a builtin scroll back capability. The user is presented a list numbered with letters.  Choosing from a list can be done by pressing just one letter. This interface is fast because it saves keystrokes. If possible the screen will be restored after exiting. One who prefers to type numbers can use the B<-N> option.
nl: De tweede interface is gebouwd met de conio bibliotheek. Het biedt een ingebouwde terug-blader functie. De gebruiker wordt een lijst gepresenteerd, genummerd met letters. Het kiezen uit de lijst kan gedaan worden met een enkele toetsaanslag van een letter. Deze interface is snel, omdat het toetsaanslagen bespaart. Wanneer mogelijk wordt het scherm hersteld na afsluiten. Iemand die prefereert nummers te typen kan de B<-N> optie gebruiken.

note: type: textblock
en: The third interface is built with the curses library. It is similar to the conio interface. The curses version of wcd has also an additional 'graphical' interface. It lets the user select a directory via a full screen interactive directory tree browser. It has a vim(1) like navigation and search method. It can be activated with option B<-g>.
nl: De derde bibliotheek is gebouwd met de curses bibliotheek. Het is gelijk aan de conio interface. De curses versie van wcd heeft een extra 'grafische' interface. Het laat de gebruiker een map kiezen via een vol-scherm interactieve mappenboom verkenner. Het heeft vim(1) gelijke navigatie en zoek methodes. Het kan geactiveerd worden met de optie B<-g>.

note: type: textblock
en: By using the B<-o> option one can always fall back to the stdin/stdout interface.
nl: Door de B<-o> optie te gebruiken kan men altijd terugvallen op de standaard in- en uitvoer interface.

note: type: =head1
en: OPTIONS
nl: OPTIES

note: type: textblock
en: Add current path to the default treedata file.
nl: Voeg huidig pad to aan het standaard boomdata-bestand.

note: type: textblock
en: Use this option to quickly add the current path to the default treedata file. Re-scanning the complete disk can take a long time in some cases.
nl: Gebruik deze optie om snel het huidige pad toe te voegen aan het standaard boomdata-bestand. Het opnieuw scannen van de complete schijf kan soms lang duren.

note: type: textblock
en: Add current and all parent paths to the default treedata file.
nl: Voeg het huidige en alle bovenliggende paden toe aan het standaard boomdata-bestand.

note: type: =item
en: B<-A PATH>
nl: B<-A PAD>

note: type: textblock
en: Scan directory tree from I<PATH> and append to the default treedata file. Examples:
nl: Scan mappenboom vanaf I<PAD> en voeg toe aan het standaard boomdata-bestand. Voorbeelden:

note: type: textblock
en: On Windows one can scan all shared directories of a Windows LAN server by typing something like: C<wcd -A \\servername>.
nl: Op Windows kan men alle gedeelde mappen van een Windows LAN server scannen door iets te typen als: C<wcd -A \\servername>.

note: type: textblock
en: See also option B<-S> and B<-s> and B<-E>.
nl: Zie ook opties B<-S> en B<-s> en B<-E>.

note: type: textblock
en: Ban current path.
nl: Verban het huidige pad.

note: type: textblock
en: Wcd places the current path in the ban file. This means that wcd ignores all matches of this directory and its sub directories.
nl: Wcd plaatst het huidige pad in het ban-bestand. Dit betekent dat wcd alle treffers van deze map en zijn sub-mappen negeert.

note: type: textblock
en: The ban file can be edited with a text editor. Use of wildcards is supported and names are matched against the absolute path.
nl: Het ban-bestand kan gewijzigd worden met een tekstbewerker. Gebruik van jokertekens wordt ondersteund en namen worden vergeleken met het volledige pad.

note: type: textblock
en: Banned paths are not excluded from scanning the disk. To do that use option B<-xf>.
nl: Verbannen paden worden niet uitgesloten van het scannen van de schijf. Gebruik optie B<-xf> om dat te doen.

note: type: textblock
en: Direct CD mode. By default wcd works as follows:
nl: Directe CD modus. Standaard werkt wcd als volgt:

note: type: verbatim
en:     1. Try to find a match in the treedata file(s)
        2. If no match, try to open the directory you typed.
nl:     1. Probeer een treffer te vinden in een boomdata-bestand.
        2. Wanneer geen treffer, probeer het getypte pad te openen.

note: type: textblock
en: In direct CD mode wcd works in reversed order.
nl: In directe CD modus werkt wcd in omgekeerde volgorde.

note: type: verbatim
en:     1. Try to open the directory you typed.
        2. If not, try to find a match in the treedata file(s).
nl:     1. Probeer het getypte pad te openen.
        2. Indien niet gelukt, probeer een treffer te vinden in een boomdata-bestand.

note: type: =item
en: B<-d DRIVE>
nl: B<-d SCHIJF>

note: type: textblock
en: Set drive for stack and go file (DOS only).
nl: Stel schijf in voor stapel- en go-script (alleen DOS).

note: type: textblock
en: The stack file and the go-script are by default stored on drive C: if environment variable I<HOME> is not set. Use this option if drive C: is a read-only drive. This option must be used in front of the stack options B<->, B<+> and B<=>.
nl: Het stapelbestand en go-script worden standaard opgeslagen op schijf C: wanneer omgevingsvariabele I<HOME> niet ingesteld is. Gebruik deze optie wanneer SCHIJF een alleen-lezen schijf is. Deze optie moet gebruikt worden vooraf aan stapel opties B<->, B<+> en B<=>.

note: type: textblock
en: Add current path to the extra treedata file.
nl: Voeg huidig pad toe aan het extra boomdata-bestand.

note: type: textblock
en: Use this option to quickly add the current path to the extra treedata file.
nl: Gebruik deze optie om snel het huidige toe te voegen aan het extra boomdata-bestand.

note: type: textblock
en: Add current and all parent paths to extra treedata file.
nl: Voeg het huidige en alle bovenliggende paden toe aan het extra boomdata-bestand.

note: type: =item
en: B<-E PATH>
nl: B<-E PAD>

note: type: textblock
en: Scan directory tree from I<PATH> and append to Extra treedata file. See also options B<-A> and B<-S>.
nl: Scan mappenboom vanaf I<PAD> en voeg het toe aan het Extra boomdata-bestand.Zie ook opties B<-A> en B<-S>.

note: type: =item
en: B<-f FILE>
nl: B<-f BESTAND>

note: type: textblock
en: Read treedata file I<FILE>. Do not read the default treedata file.
nl: Lees boomdata-bestand I<BESTAND>. Lees niet het standaard boomdata-bestand.

note: type: =item
en: B<+f FILE>
nl: B<+f BESTAND>

note: type: textblock
en: Read treedata file I<FILE> in addition to the default treedata file.
nl: Lees boomdata-bestand I<BESTAND> bovenop het standaard boomdata-bestand.

note: type: textblock
en: Graphical interface (only in version with curses interface).
nl: Grafische interface (alleen in versie met curses interface).

note: type: textblock
en: Wcd starts a textual curses based 'graphical' interface. The user can select a directory via a full-screen interactive directory tree browser. It has a vim(1) like navigation and search method.
nl: Wcd start een tekstuele curses gebaseerde 'grafische' interface. De gebruiker kan een map selecteren via een vol-scherm interactieve mappenverkenner. Het heeft een vim(1) achtige navigatie en zoek methode.

note: type: textblock
en: If no search string is given wcd presents the whole tree which is in the default treedata file and the extra treedata files.
nl: Wanneer geen zoekstring gegeven is presenteert wcd de gehele boom die in het standaard en het extra boomdata-bestand staat.

note: type: textblock
en: If a search string is given the match list is presented as a directory tree.
nl: Wanneer een zoekstring gegeven is wordt de trefferlijst gepresenteerd als een mappenboom.

note: type: textblock
en: The default tree layout is similar to the tree layout of the original NCD on DOS. The difference in layout is that in NCD all directories of a same depth level were vertically aligned over the whole tree. This was possible in NCD, because the maximum width of a directory name in DOS was 12 (8.3) characters. On modern operating systems directory names can be very long, so also the differences in length can be large. Therefore folders with a same depth are not vertically aligned over the whole tree in wcd, but only in sub-branches.  So there is some sideways movement when moving straight up and down from one sub-branch to another sub-branch.
nl: De standaard boom opmaak is gelijk aan de boomopmaak van de originele NCD op DOS. Het verschil in opmaak is dat in NCD alle mappen van dezelfde diepteniveau verticaal uitgelijnd waren over de hele boom. Dit was mogelijk in NCD, omdat de maximale breedte van een mapnaam in DOS 12 (8.3) tekens was. Op moderne besturingssystemen kunnen namen erg lang zijn. Daarom zijn mappen met dezelfde diepte in wcd niet verticaal uitgelijnd over de hele boom, maar alleen in sub-takken. Daarom is er wat zijdelingse beweging wanneer recht omhoog of omlaag bewogen wordt van de ene sub-tak naar de ander sub-tak.

note: type: textblock
en: The navigation behaviour in Wcd is exactly the same as in the original NCD. For instance if you push the Down key you go down to the next directory with the same depth level, jumping over branches. This enables fast navigation through the tree.
nl: Het navigatie gedrag in wcd is exact hetzelfde als in de originele NCD. Bijvoorbeeld wanneer je de Omlaag knopt drukt ga je omlaag naar de volgende map met dezelfde diepte, springend over takken. Dit maakt snelle navigatie door de boom mogelijk.

note: type: textblock
en: See options B<-Ta>, B<-TC>, and B<-Tc> to change the navigation behaviour.
nl: Zie opties B<-Ta>, B<-TC>, en B<-TC> om het navigatiegedrag te veranderen.

note: type: textblock
en: Dump the treedata files as a tree to stdout.
nl: Dump de boomdatabestanden als een boom naar standaard uitvoer.

note: type: =item
en: B<-G PATH>
nl: B<-G PAD>

note: type: textblock
en: Write go-script in directory I<PATH>. For instance on Unix, C<wcd -G PATH> will write a go-script B<PATH/wcd.go>.
nl: Schrijf go-script in map I<PAD>. Bijvoorbeeld op Unix, C<wcd -G PAD> zal een go-script schrijven in B<PAD/wcd.go>.

note: type: textblock
en: Do not create go-script. This option can be used in combination with the option B<-j> if one does not want wcd to create a go-script.
nl: Maak geen go-script aan. Deze optie kan gebruikt worden in combinatie met de optie B<-j> wanneer men wil dat wcd geen go-script aanmaakt.

note: type: textblock
en: Show help and exit.
nl: Toon helptext en sluit af.

note: type: textblock
en: Ignore case.  Dos and Windows versions of wcd ignore case default. Unix/Cygwin versions regard case by default.
nl: Hoofdletterongevoelig. DOS en Windows versies van wcd zijn standaard hoofdletterongevoelig. Unix/Cygwin versies zijn standaard hoofdlettergevoelig.

note: type: textblock
en: Regard case. See also option B<-i>.
nl: Hoofdlettergevoelig. Zie ook optie B<-i>.

note: type: textblock
en: Ignore diacritics for Latin-based scripts.  Letters with diacritical marks match their base letter without diacritical mark. The following Latin encodings are supported: CP437, CP850, CP852, CP1250, CP1252, ISO-8859-1, ISO-8859-2, and Unicode Latin-1, Latin Extended-A, and Latin Extended-B.  See also L<http://en.wikipedia.org/wiki/Diacritic>
nl: Ongevoelig voor diakritische tekens voor Latijnse geschriften. Letters met een diakritisch teken treffen hun basisletter zonder diakritisch teken. De volgende Latijnse coderingen worden ondersteund: CP437, CP850, CP852, CP1250, CP1252, ISO-8859-1, ISO-8859-2, en Unicode Latin-1, Latin Extended-A, en Latin Extended-B.  Zie ook L<http://nl.wikipedia.org/wiki/Diakritisch_teken>

note: type: textblock
en: Regard diacritics (default). See also option B<-I>.
nl: Gevoelig voor diakritische tekens (standaard). Zie ook optie B<-I>.

note: type: textblock
en: Just go mode.
nl: Ga-nou-maar modus.

note: type: textblock
en: In this mode wcd will not present a list when there is more than one directory that matches the given directory. Wcd will just change to the first option. When wcd is invoked again with the same arguments it will change to the next option, and so on.
nl: In deze modus zal wcd geen lijst tonen wanneer er meer dan een map is die treft met de ingegeven map. Wcd zal veranderen naar de eerste optie. Wanneer wcd opnieuw aangeroepen wordt met hetzelfde argument, zal wcd veranderen naar de volgende optie, en zo verder.

note: type: textblock
en: Wcd will print the directory to go to to stdout. So a different installation method can be used. One could make the following function for a POSIX compatible shell:
nl: Wcd print de map waar naar te gaan naar standaard uitvoer. Zo kan een andere installatie methode gebruikt worden. Men zou de volgende functie kunnen maken voor een POSIX compatibele shell:

note: type: textblock
en: When you are using an old shell that doesn't support "$()" command substitution you have to use old style command substitution with back-quotes.
nl: Wanneer je een oude shell gebruikt die geen "$()" opdracht vervanging ondersteunt, moet je de oude stijl opdrachtvervanging gebruiken met accent graves.

note: type: textblock
en: On Windows systems, if one is running 4NT shell, one could make the following alias:
nl: Op Windows systemen, wanneer men 4NT shell draait, kan men de volgende alias maken:

note: type: textblock
en: This method eliminates the need of the go-script, so one can use option B<-GN> in combination with B<-j>.
nl: Deze methode elimineert de noodzaak voor het go-script, zodat men de optie B<-GN> in combinatie met B<-j> kan gebruiken.

note: type: textblock
en: Keep paths.
nl: Bewaar paden.

note: type: textblock
en: Keep paths in the treedata file when wcd can't change to them. The default behaviour of wcd is that it tries to remove paths from the treedata when wcd can't change to them. With this option this behavior is turned off.
nl: Bewaar paden in boomdata-bestanden wanneer wcd er niet naar kan veranderen. Het standaard gedrag van wcd is dat het probeert de paden te verwijderen uit het boomdata-bestand wanneer wcd niet naar ze kan veranderen. Met deze optie wordt dit gedrag uitgeschakeld.

note: type: textblock
en: Use colors in graphical mode.
nl: Gebruik kleuren in grafische modus.

note: type: textblock
en: Name the current path with I<ALIAS>. Wcd places the current path with alias I<ALIAS> in the alias file. Aliases are case sensitive.
nl: Noem het huidige pad I<ALIAS>. Wcd plaatst het huidige pad met alias I<ALIAS> in het alias-bestand. Aliassen zijn hoofdlettergevoelig.

note: type: textblock
en: Show the name of the alias file, and list all the aliases.
nl: Toon de naam van het aliasbestand en de lijst van aliassen.

note: type: =item
en: B<-m DIR>
nl: B<-m MAP>

note: type: textblock
en: Make directory and add to treedata file.
nl: Maak map en voeg toe aan boomdata-bestand.

note: type: textblock
en: Print the distribution license.
nl: Print de distributie licentie.

note: type: =item
en: B<-M DIR>
nl: B<-M MAP>

note: type: textblock
en: Make directory and add to extra treedata file.
nl: Maak map en voeg toe aan extra boomdata-bestand.

note: type: =item
en: B<-n PATH>
nl: B<-n PAD>

note: type: textblock
en: Read relative treedata file from I<PATH>.
nl: Lees relatief boomdata-bestand vanaf I<PAD>.

note: type: textblock
en: Do not read the default treedata file. The relative treedata file should already have been created using the wcd B<+S> option.  I<PATH> may also point to a file directly.
nl: Lees niet het standaard boomdata-bestand. Het relatieve boomdata-bestand zou al gemaakt moeten zijn met de wcd optie B<+S>. I<PAD> mag ook direct naar een bestand wijzen.

note: type: textblock
en: An example. Suppose another system has been mounted to mount point C</mnt/network>:
nl: Een voorbeeld. Stel een ander systeem is gekoppend aan koppeling C</mnt/network>:

note: type: textblock
en: Wcd opens the relative treedata file in C</mnt/network/>. The file contains the paths relative from that point.
nl: Wcd opent het relatieve boomdata-bestand in C</mnt/network/>. The bestand bevat de paden relatief vanaf dat punt.

note: type: =item
en: B<+n PATH>
nl: B<+n PAD>

note: type: textblock
en: Read relative treedata file in addition to the default treedata file. See option B<-n>.
nl: Lees relatief boomdata-bestand bovenop het standaard boomdata-bestand. Zie optie B<-n>.

note: type: textblock
en: Use numbers instead of letters.
nl: Gebruik nummers in plaats van letters.

note: type: textblock
en: Wcd with a conio or curses based interface (see section Interfaces) presents a match list by default numbered with letters. When the B<-N> option is used the match list is numbered with numbers. Regardless of the B<-N> option one can type a letter or numbers to make a selection from the list of matches.
nl: Wcd met een conio of curses gebaseerde interface (zie paragraaf Interfaces) presenteert een trefferlijst standaard genummerd met letters. Wanneer de optie B<-N> is gebruikt wordt de trefferlijst genummerd met nummers. Onafhankelijk van de optie B<-N> kan men een letter of een nummer typen om een selectie uit de lijst te maken.

note: type: textblock
en: Use stdin/stdout interface.
nl: Gebruik standaard invoer/uitvoer interface.

note: type: textblock
en: When for some kind of reason the conio or curses interface of wcd does not work one can fall back to the stdin/stdout interface of wcd by using the B<-o> option.
nl: Wanneer om een of andere reden de conio of curses interface van wcd niet werkt kan men terugvallen op de standaard invoer/uitvoer interface van wcd door het gebruik van de B<-o> optie.

note: type: textblock
en: Dump all matches to stdout.
nl: Dump alle treffers naar standaard uitvoer.

note: type: textblock
en: Quieter operation. Printing of the final match is suppressed.
nl: Stillere werking. Het printen van de uiteindelijke treffer wordt onderdrukt.

note: type: =item
en: B<-r DIR>
nl: B<-r MAP>

note: type: textblock
en: Remove directory and remove from the treedata file.
nl: Verwijder map en verwijder uit boomdata-bestand.

note: type: textblock
en: If the directory is empty, wcd will remove it, and try to remove it from the treedata file.
nl: Als de map leeg is zal wcd het verwijderen, en proberen het te verwijderen uit het boomdata-bestand.

note: type: =item
en: B<-rmtree DIR>
nl: B<-rmtree MAP>

note: type: textblock
en: Recursively remove directory and remove from the treedata file.
nl: Recursief map verwijderen en verwijderen uit boomdata-bestand.

note: type: textblock
en: Wcd will remove the directory and all its sub directories and files, and remove the directories from the treedata file.
nl: Wcd zal de map verwijderen en al zijn sub-mappen en bestanden, en verwijdert de mappen uit het boomdata-bestand.

note: type: textblock
en: (re)Scan disk from C<$HOME> directory. If I<HOME> is not defined the disk is scanned from root directory /.
nl: (her)scannen schijf vanaf C<$HOME> map. Als I<HOME> niet gedefinieerd is, wordt de schijf gescant vanaf hoofdmap /.

note: type: textblock
en: The existing default treedata file is overwritten.
nl: Het bestaande standaard boomdata-bestand is overschreven.

note: type: textblock
en: The default scan directory can be overruled with environment variable C<WCDSCAN>. See section ENVIRONMENT VARIABLES.
nl: De standaard scan map kan overstemd worden met omgevingsvariabele C<WCDSCAN>. Zie sectie OMGEVINGSVARIABELEN.

note: type: =item
en: B<-S PATH>
nl: B<-S PAD>

note: type: textblock
en: Scan directory tree from I<PATH> and overwrite the default treedata file.  See also options B<-A>, B<-s> and B<-E>. E.g. with option B<-A> you can create a default treedata file of your choice. Examples:
nl: Scan mappenboom vanaf I<PAD> en overschrijf het standaard boomdata-bestand. Zie ook opties B<-A>, B<-s> en B<-E>. B.v. met optie B<-A> kun je een standaard boomdata-bestand maken naar eigen smaak. Bijvoorbeeld:

note: type: textblock
en: With the Windows versions one can scan all shared directories of a Windows LAN server by typing something like: C<wcd -S \\servername>.
nl: Met de Windows versies kan men alle gedeelde mappen scannen van een Windows LAN server door iets een typen als: C<wcd -S \\servernaam>.

note: type: =item
en: B<+S PATH>
nl: B<+S PAD>

note: type: textblock
en: Scan disk from I<PATH> and place relative paths in a relative treedata file.  This file is used by the B<-n> and B<+n> options of wcd. E.g. C<wcd -n PATH src>.
nl: Scan schijf vanaf I<PAD> en plaats relatieve paden in het relatieve boomdata-bestand. Dit bestand wordt gebruikt door de B<-n> en B<+n> opties van wcd. B.v. C<wcd -n PAD src>.

note: type: textblock
en: Do not strip tmp mount dir C</tmp_mnt> (Unix only)
nl: Verwijder niet tmp koppelmap C</tmp_mnt> (alleen Unix)

note: type: textblock
en: Wcd strips by default C</tmp_mnt/> from the match. Directory C</tmp_mnt> is used by the auto-mounter. This behaviour can be turned off with the B<-t> option.
nl: Wcd verwijderd standaard C</tmp_mnt/> van de treffer. Map C</tmp_mnt> wordt gebruikt door de 'auto-mounter'. Dit gedrag kan uitgeschakeld worden met de B<-t> optie.

note: type: textblock
en: Draw tree with ASCII characters. Use this option if line drawing characters are not displayed properly in your terminal.
nl: Teken boom met ASCII tekens. Gebruik deze opties als lijntekens niet goed getoond worden in de terminal.

note: type: textblock
en: Alternative way of navigation in the graphical tree.
nl: Alternatieve manier van navigeren in de grafische boom.

note: type: textblock
en: In the default NCD style tree layout the B<-Ta> option disables jumping to unrelated directories.
nl: In de standaard NCD stijl opmaak zet de B<-Ta> optie het springen naar ongerelateerde mappen uit.

note: type: textblock
en: In compact tree mode the alternative mode makes navigation similar to navigation in GUI file managers such as Windows Explorer or Linux KDE Konqueror. Pressing Up and Down moves the selected folder one line up or down. Pressing Left first folds the sub-folders and the next move left moves really left.
nl: In compacte-boom-modus maakt de alternatieve mode de navigatie gelijk aan de navigatie in GUI bestandsverkenners zoals de Windows Verkenner of Linux KDE Konqueror. Omhoog en Omlaag drukken beweegt de geselecteerde map één regel op en neer. Links drukken vouwt eerst de sub-mappen in en de volgende beweging naar links gaat echt naar links.

note: type: textblock
en: You can switch on-the-fly between default and alternative navigation by pressing <Shift-A>.
nl: U kunt onmiddellijk tussen standaard en alternatief navigeren schakelen door <Shift-A> te drukken.

note: type: textblock
en: When alternative navigation mode is on, you will see an "A" in the lower right corner.
nl: Wanneer alternatieve navigatie aan staat, ziet u een "A" in de rechter onderhoek.

note: type: textblock
en: Centered view in the graphical tree. The selected directory stays in the middle of the screen. The centered mode can also be switched on and off with key <t> in the graphical tree.
nl: Gecentreerde weergave in de grafische boom. De geselecteerde map blijft in het midden van het scherm. De gecentreerde modus kan ook aan- en uitgeschakeld worden met de <t> toets in de grafische boom.

note: type: textblock
en: The standard non-centered behaviour, which minimises tree movement, is the same as in the original NCD.
nl: De standaard niet-gecentreerde weergave, die boombeweging minimaliseert, is gelijk aan hoe het in de originele NCD was.

note: type: textblock
en: By default the 'graphical' tree is drawn the same way as the original NCD on DOS did it. On DOS a directory path could only be 66 characters in total. With the deep directory structures of today the tree can become very wide. To overcome this wcd can draw the tree in a compact way, similar to most GUI file managers, with only one folder per line. Use option B<-Tc> or switch on-the-fly with the <m> key.
nl: Standaard wordt de 'grafische' boom getekend op dezelfde manier zoals de originele NCD op DOS het deed. In DOS kon een pad in totaal slechts 66 tekens bevatten. Met de diepe mappenstructuur van vandaag kan de boom erg breed worden. Om dit te beheersen kan wcd de boom op een compacte manier tekenen, gelijk aan de meeste GUI mappenverkenners, met één map per regel. Gebruik optie B<-Tc> of schakel onmiddellijk met de <m> toets.

note: type: textblock
en: Legacy East-Asian CJK (Chinese, Japanese, and Korean) fonts have certain characters and line drawing symbols with a column width of 2, while the normal Unicode width for these characters is 1 column. For instance the Chinese CP936 raster font on Windows and the Simsun font. Use this option for a correct outlining of the graphical tree when a legacy CJK font is used.
nl: Oude Oost-Aziatische CJK (Chinees, Japans, en Koreaans) fonts hebben bepaalde letters en lijnsymbolen met een kolombreedte van 2, terwijl de normale Unicode breedte voor deze tekens 1 kolom is. Bijvoorbeeld het Chinese CP936 raster font op Windows en het Simsun font. Gebruik deze optie voor een juiste uitlijning van de grafische boom wanneer een oud CJK font gebruikt wordt.

note: type: textblock
en: When CJK mode is on, you will see a "C" in the lower right corner.
nl: Wanneer CJK modus actief is, ziet u een "C" in de rechter onderhoek.

note: type: =item
en: B<-u USER>
nl: B<-u GEBRUIKER>

note: type: textblock
en: Scan treedata file of another user based on I<USER>, do not scan your own default treedata file. See also section ENVIRONMENT VARIABLES for I<WCDUSERSHOME>.
nl: Scan boomdata-bestand van een andere gebruiker gebaseerd op I<GEBRUIKER>, scan niet het eigen boomdata-bestand. Zie ook paragraaf OMGEVINGSVARIABELEN voor I<WCDUSERSHOME>.

note: type: textblock
en: On Unix/Cygwin the base directory for user home directories is assumed to be C</home>. Wcd will look for C</home/USER/.treedata.wcd> and C</home/USER/.wcd/.treedata.wcd>, in that order, and read the first one that exists and is readable.  On DOS/Windows the base directory for user home directories is assumed to be C<\\users>, so wcd tries to read C<\\users\USER\treedata.wcd> and C<\\users\USER\.wcd\treedata.wcd>.
nl: Op Unix/Cygwin wordt aangenomen dat de basismap voor de thuismap voor gebruikers C</home> is. Wcd zal zoeken naar C</home/GEBRUIKER/.treedata.wcd> en C</home/GEBRUIKER/.wcd/.treedata.wcd>, in deze volgorde, en de eerste lezen die bestaat en leesbaar is. Op DOS/Windows wordt aangenomen dat de basismap voor de thuismap van gebruikers C<\\users> is, dus wcd probeert te lezen C<\\users\GEBRUIKER\treedata.wcd> en C<\\users\GEBRUIKER\.wcd\treedata.wcd>.

note: type: =item
en: B<+u USER>
nl: B<+u GEBRUIKER>

note: type: textblock
en: Read default treedata file of USER in addition to your own treedata file.
nl: Lees het standaard boomdata-bestand van GEBRUIKER bovenop uw eigen boomdata-bestand.

note: type: textblock
en: Display verbose messages. With this option wcd prints all filters, bans and excludes.
nl: Toon gedetailleerde berichten. Met deze optie toont wcd alle filters, verbannen mappen en uitsluitingen.

note: type: textblock
en: Print version information and exit.
nl: Programmaversie tonen en afsluiten.

note: type: textblock
en: Wild matching only. Treat all matches as wild matches.
nl: Alleen jokervergelijkingen. Behandel alle treffers als jokertreffers.

note: type: =item
en: B<-x PATH>
nl: B<-x PAD>

note: type: textblock
en: Exclude I<PATH> from scanning.
nl: I<PAD> uitsluiten van scannen.

note: type: textblock
en: When this option is used wcd will exclude I<PATH> and all its subdirectories when wcd is scanning a disk. Wildcards are supported and matched against absolute paths. Option B<-x> can be used multiple times.
nl: Wanneer deze optie gebruikt is zal wcd I<PAD> uitsluiten en al zijn sub-mappen wanneer wcd een schijf scant. Jokertekens worden ondersteund en vergeleken met absolute paden. Optie B<-x> kan meerder keren gebruikt worden.

note: type: textblock
en: Option B<-x> must be used in front of any scan option (B<-s>, B<-S>, B<+S>, B<-A>, B<-E>).
nl: Optie B<-x> moet vooraf gaan aan elke scan optie (B<-s>, B<-S>, B<+S>, B<-A>, B<-E>).

note: type: textblock
en: On DOS/Windows systems one must specify the drive letter depending on if environment variable I<HOME> or I<WCDHOME> is set. If I<HOME> or I<WCDHOME> is set one needs to specify the drive letter. An example:
nl: Op DOS/Windows systemen moet men de schijfletter specificeren afhankelijk van of omgevingsvariabele I<HOME> or I<WCDHOME> gedefinieerd is. Wanneer I<HOME> of I<WCDHOME> gedefinieerd is moet men de schijfletter specificeren. Een voorbeeld:

note: type: textblock
en: Otherwise do not specify drive letter.
nl: Specificeer anders geen schijfletter.

note: type: =item
en: B<-xf FILE>
nl: B<-xf BESTAND>

note: type: textblock
en: Exclude all paths listed in I<FILE> from scanning.
nl: Alle paden uit bestand I<BESTAND> uitsluiten van scannen.

note: type: textblock
en: When this option is used wcd will exclude all paths listed in I<FILE> and all their subdirectories when wcd is scanning a disk. Wildcards are supported and they are matched against absolute paths; one path per line. Be aware that wcd will not ignore leading or trailing blanks on a line, because they are legal characters in a directory name. Option B<-xf> can be used multiple times. When one wants to exclude all banned paths from scanning one can do the following (example for wcd on unix):
nl: Wanneer deze optie gebruikt is zal wcd alle paden genoemd in I<BESTAND> uitsluiten en al hun sub-mappen wanneer wcd een schijf scant. Jokertekens worden ondersteund en vergeleken met absolute paden, een pad per regel. Wees bewust dat wcd spaties aan het begin of einde op een regel niet zal negeren, omdat het geldige tekens zijn in een mapnaam. Optie B<-xf> can meerdere keren gebruikt worden. Wanneer men alle verbannen paden wil uitsluiten van scannen zou het volgende gedaan kunnen worden (voorbeeld voor wcd op Unix):

note: type: textblock
en: Wildcards are supported. For instance to exclude all your Subversion directories with administrative files add a line with C<*/.svn>.
nl: Jokertekens worden ondersteund. Om bijvoorbeeld al uw Subversion mappen met administratieve bestanden uit te sluiten, voeg een regel toe met C<*/.svn>.

note: type: textblock
en: Option B<-xf> must be used in front of any scan option (B<-s>, B<-S>, B<+S>, B<-A>, B<-E>).
nl: Optie B<-xf> moet vooraf gaan aan elke scan optie (B<-s>, B<-S>, B<+S>, B<-A>, B<-E>).

note: type: textblock
en: Assume Yes on all queries.
nl: Op alle vragen Ja als antwoord aannemen.

note: type: textblock
en: Wcd will not prompt the user with yes/no questions, but assumes the user answers yes on all questions. This can be used in combination with option B<-rmtree>. This option must be used in front of options that can lead to yes/no questions.
nl: Wcd zal de gebruiker geen ja/nee vraag stellen, maar neemt aan dat de gebruiker ja antwoordt op alle vragen. Dit kan gebruikt worden in combinatie met optie B<-rmtree>. Deze optie moet voorafgaand gebruikt worden aan opties die tot ja/nee vragen kunnen leiden.

note: type: =item
en: B<-z NUMBER>
nl: B<-z GETAL>

note: type: textblock
en: Set maximum stack size to NUMBER.
nl: Stel maximum stapelgrootte in op GETAL.

note: type: textblock
en: The default size of the stack is 10. Stack operation can be turned off by setting the size to 0. This option must be used in front of any other stack operations (B<->,B<+>,B<=>). Otherwise the size of the stack will be set back to the default 10.
nl: De standaard grootte van de stapel is 10. Stapelwerking kan uitgezet worden door de grootte op 0 in te stellen. Deze optie moet voorafgaand aan elke stapel optie (B<->, B<+>, B<=>) gebruikt worden. Anders wordt de stapelgrootte teruggezet naar de standaard 10.

note: type: textblock
en: A correct command is:
nl: Een correcte opdracht is:

note: type: textblock
en: The new stack size will be 50, wcd will go one directory back. A wrong command is:
nl: De nieuwe stapelgrootte zal 50 zijn, wcd gaat een map terug. Een foute opdracht is:

note: type: textblock
en: Wcd goes one directory back, the stack gets the default size 10. The B<-z 50> is ignored.
nl: Wcd gaat een map terug, de stapel krijgt de standaard grootte 10. B<-z 50> wordt genegeerd.

note: type: textblock
en: Add this option as the first option to your wcd alias or function. E.g.  for the a POSIX compatible shell this would be:
nl: Voeg deze optie als eerste toe aan uw wcd alias of functie. B.v. voor een POSIX compatibele shell zou dit zijn:

note: type: =item
en: B<-[NUMBER]>
nl: B<-[GETAL]>

note: type: textblock
en: Push dir NUMBER of times. Default is one.
nl: Map GETAL keer op stapel zetten. Standaard is een.

note: type: textblock
en: Go back a directory. Command C<wcd -> goes one directory back. To go more directories back add a number to it. E.g. command C<wcd -3>. The stack is cyclic.
nl: Ga een map terug. Opdracht C<wcd -> gaat een map terug. Voeg een nummer toe om meer mappen terug te gaan. B.v. opdracht C<wcd -3>. De stapel is cyclisch.

note: type: =item
en: B<+[NUMBER]>
nl: B<+[GETAL]>

note: type: textblock
en: Pop dir NUMBER of times. Default is one.
nl: Map GETAL keer van stapel halen. Standaard is een.

note: type: textblock
en: Go forward a directory. Command C<wcd +> goes one directory forward. To go more directories forward add a number to it. E.g. command C<wcd +2>. The stack is cyclic.
nl: Ga een map vooruit. Opdracht C<wcd +> gaat een map vooruit. Voeg een nummer toe om meerdere mappen vooruit te gaan. B.v. opdracht C<wcd +2>. De stapel is cyclisch.

note: type: textblock
en: Show stack.
nl: Stapel tonen.

note: type: textblock
en: Use this option if you do not know anymore how many times to push or pop.  The stack is printed and you can choose a number. The current place in the stack is marked with an asterisk C<*>.
nl: Gebruik deze optie als u niet meer weet waar u in de stapel zit. De stapel wordt getoond en u kan een nummer kiezen. De huidige plaats in de stapel is gemarkeerd met een sterretje C<*>.

note: type: =head1
en: INSTALLATION
nl: INSTALLATIE

note: type: textblock
en: The current working directory of a Unix shell can only be changed by the builtin cd(1) command. Therefore the program is always called by a function or an alias. The function or alias sources a shell script (go-script) which is generated by the wcd program. Wcd can only work after the function or alias is defined.
nl: De huidige werkmap in een Unix shell kan alleen veranderd worden door de ingebouwde cd(1) opdracht. Daarom wordt het programma altijd aangeroepen door een functie of alias. De functie of alias leest een script (go-script) in dat gegenereerd is door het wcd programma. Wcd kan alleen werken nadat de functie of alias gedefinieerd is.

note: type: textblock
en: Another important influence on your installation is the definition of environment variables I<HOME> and I<WCDHOME>. See section ENVIRONMENT VARIABLES.
nl: Een andere belangrijke invloed op uw installatie is de definitie van de omgevingsvariabelen I<HOME> en I<WCDHOME>. Zie paragraaf OMGEVINGSVARIABELEN.

note: type: =head2
en: Install for POSIX type shells
nl: Installatie voor POSIX type shells

note: type: textblock
en: If wcd was installed with a package manager the wcd function may be installed in /etc/profile.d and automatically sourced. In this case it is not needed to define a function yourself.
nl: Als wcd geïnstalleerd is met een package manager kan de wcd functie geïnstalleerd zijn in /etc/profile.d en automatisch geladen. In dit geval is het niet nodig om zelf een functie te definiëren.

note: type: textblock
en: For a POSIX shell (ksh, bash, zsh, etc.) on Unix, Linux, Cygwin, or native MSYS add the following function to the shell startup file (e.g. Bash uses C<$HOME/.bashrc>):
nl: Voor een POSIX shell (ksh, bash, zsh, etc) op Unix, Linux, Cygwin, of MSYS, voeg de volgende functie toe aan het shell opstartbestand (b.v. Bash gebruikt C<$HOME/.bashrc>):

note: type: textblock
en: Replace I<PATH> with the location where the wcd executable has been installed. Reload the shell initialization files or start new shell.
nl: Vervang I<PAD> door de locatie waar het uitvoerbare wcd bestand geïnstalleerd is. Laad de shell initialisatiebestanden opnieuw of start een nieuwe shell.

note: type: textblock
en: The location of the go-script C<wcd.go> differs per shell.
nl: De locatie van het go-script C<wcd.go> is anders per shell.

note: type: textblock
en: Wcd for DJGPP DOS bash and OS/2 bash require a different function. The go script is not written in a directory C<bin>, and if I<WCDHOME> and I<HOME> are both not defined the go-script is written on c:/.
nl: Wcd voor DJGPP DOS bash heeft een andere functie nodig. Het go-script wordt niet in map C<bin> geschreven, en wanneer I<WCDHOME> en I<HOME> beide niet gedefinieerd zijn wordt het go-script geschreven in c:/.

note: type: verbatim
en:     wcd ()
        {
            PATH/wcdbash.exe "$@"
            . ${WCDHOME:-${HOME:-"c:"}}/wcd.go
        }
nl:     wcd ()
        {
            PAD/wcdbash.exe "$@"
            . ${WCDHOME:-${HOME:-"c:"}}/wcd.go
        }

note: type: verbatim
en:     wcd ()
        {
            PATH/wcdos2bash.exe "$@"
            . ${WCDHOME:-${HOME:-"c:"}}/wcd.go
        }
nl:     wcd ()
        {
            PAD/wcdos2bash.exe "$@"
            . ${WCDHOME:-${HOME:-"c:"}}/wcd.go
        }

note: type: textblock
en: The WinZsh version of wcd requires a bit different function. The go-script will never be written in c:/.
nl: De WinZsh versie van wcd is ook een beetje anders. Het go-script wordt nooit in c:/ geschreven.

note: type: verbatim
en:     wcd ()
        {
            PATH/wcdwin32zsh.exe "$@"
            . ${WCDHOME:-${HOME}}/wcd.go
        }
nl:     wcd ()
        {
            PAD/wcdwin32zsh.exe "$@"
            . ${WCDHOME:-${HOME}}/wcd.go
        }

note: type: textblock
en: See section FILES for more information.
nl: Zie paragraaf BESTANDEN voor meer informatie.

note: type: =head2
en: Install for C-alike shells (csh, tcsh)
nl: Installatie voor C-achtige shells (csh, tcsh)

note: type: textblock
en: Add the following alias to the shell startup file C<$HOME/.cshrc> or C<$HOME/.tcshrc> :
nl: Voeg de volgende alias toe aan het shell opstartbestand C<$HOME/.cshrc> of C<$HOME/.tcshrc>:

note: type: verbatim
en:     if ( ${?WCDHOME} ) then
            alias wcd "PATH/wcd.exe \!* ; source $WCDHOME/bin/wcd.go"
        else
            alias wcd "PATH/wcd.exe \!* ; source $HOME/bin/wcd.go"
        endif
nl:     if ( ${?WCDHOME} ) then
            alias wcd "PAD/wcd.exe \!* ; source $WCDHOME/bin/wcd.go"
        else
            alias wcd "PAD/wcd.exe \!* ; source $HOME/bin/wcd.go"
        endif

note: type: textblock
en: Replace I<PATH> with the location where the wcd executable has been installed.  Reload the shell initialization files or start a new shell.
nl: Vervang I<PAD> door de locatie waar het uitvoerbare wcd bestand geïnstalleerd is. Laad de shell initialisatiebestanden opnieuw of start een nieuwe shell.

note: type: =head2
en: Windows Command Prompt version
nl: Windows Opdrachtprompt versie

note: type: textblock
en: Unpack the zip file and add directory C<bin> to your environment variable I<PATH>.
nl: Pak het zip-bestand uit en voeg map C<bin> toe aan omgevingsvariabele I<PATH>.

note: type: textblock
en: In Windows Command Prompt a Windows program cannot change the current work directory, but a .bat file can. The batch script C<wcd.bat> runs the wcd program which generates a new batch script C<wcdgo.bat>. Then C<wcd.bat> runs C<wcdgo.bat> which actually changes the directory.
nl: In Windows Opdrachtprompt kan een Windows programma niet de huidige werkmap veranderen, maar een .bat bestand kan dat wel. Het batch script C<wcd.bat> draait het wcd programma dat een nieuw batch script C<wcdgo.bat> genereert. Daarna start C<wcd.bat> C<wcdgo.bat> die feitelijk de map verandert.

note: type: =head2
en: Windows VISTA and higher
nl: Windows VISTA en hoger

note: type: textblock
en: In a Windows VISTA and higher Command Prompt you may have limited access to directories. To get access to more directories you need administrator rights. You can get a Command Prompt with administrator rights if you right click on the Command Prompt icon and select I<Run as administrator>.
nl: In een Windows VISTA en hoger Opdrachtprompt kan men beperkte toegang hebben tot mappen. Om toegang tot meer mappen te verkrijgen heeft men beheerdersrechten nodig. U kunt een Opdrachtprompt met beheerdersrechten verkrijgen door rechts te klikken op het Opdrachtprompt icoon en dan te selecteren I<Als Administrator uitvoeren>.

note: type: =head2
en: Windows PowerShell version
nl: Windows PowerShell versie

note: type: textblock
en: Add the following function to your PowerShell user profile. The location of this profile is stored in the $profile variable. It is required that one of the environment variables I<HOME> or I<WCDHOME> is defined.
nl: Voeg de volgende functie toe aan uw PowerShell gebruikersprofiel. De locatie van dit profiel is opgeslagen in de $profile variabele. Het is vereist dat omgevingsvariabele I<HOME> of I<WCDHOME> gedefinieerd is.

note: type: verbatim
en:     function wcd
        {
            PATH\wcdwin32psh.exe $args
            & $env:HOME\wcdgo.ps1
        }
nl:     function wcd
        {
            PAD\wcdwin32psh.exe $args
            & $env:HOME\wcdgo.ps1
        }

note: type: textblock
en: Replace I<PATH> with the location where the wcd executable has been installed.  Start a new PowerShell. Wcd for PowerShell supports only the file system provider. No other providers.
nl: Vervang I<PAD> met de locatie waar het uitvoerbare wcd bestand geïnstalleerd is. Start een nieuwe PowerShell. Wcd voor PowerShell ondersteund alleen de bestandssysteem 'provider'. Geen andere 'providers'.

note: type: =head2
en: OS/2 Command Prompt version
nl: OS/2 Opdrachtprompt versie

note: type: textblock
en: In an OS/2 Command Prompt (cmd.exe) an OS/2-program can't change the current work directory. That is why wcd generates a command script C<wcdgo.cmd> which must be executed in the current shell. The script C<wcd.cmd> first executes C<wcdos2.exe>, which creates the C<wcdgo.cmd> script. Then C<wcd.cmd> executes the C<wcdgo.cmd> script.
nl: In een OS/2 Opdrachtprompt (cmd.exe) kan een OS/2 programma niet de huidige werkmap veranderen. Dat is waarom wcd een opdracht-script genereert C<wcdgo.cmd> welke uitgevoerd moet worden in de huidige shell. Het script C<wcd.cmd> voert eerst C<wcdos2.exe> uit, die vervolgens het C<wcdgo.cmd> script creëert. Daarna voert C<wcd.cmd> het C<wcdgo.cmd> script uit.

note: type: =head1
en: LOCALIZATION
nl: LOKALISATIE

note: type: textblock
en: The primary language is selected with the environment variable I<LANG>. The I<LANG> variable consists out of several parts. The first part is in small letters the language code. The second one is optional and is the country code in capital letters, preceded with an underscore. There is also an optional third part: character encoding, preceded with a dot. A few examples for POSIX standard type shells:
nl: The primaire taal wordt geselecteerd via de omgevingsvariabele I<LANG>. De variabele I<LANG> bestaat uit verschillende onderdelen. Het eerste deel is in kleine letters de taalcode. Het tweede deel is optioneel en is de landcode in hoofdletters, voorafgegaan door een liggend streepje. Er is ook een optioneel derde deel: de tekencodering, voorafgegaan door een punt. Enkele voorbeelden voor een POSIX-shell:

note: type: verbatim
en:     export LANG=nl               Dutch
        export LANG=nl_NL            Dutch, The Netherlands
        export LANG=nl_BE            Dutch, Belgium
        export LANG=es_ES            Spanish, Spain
        export LANG=es_MX            Spanish, Mexico
        export LANG=en_US.iso88591   English, USA, Latin-1 encoding
nl:     export LANG=nl               Nederlands
        export LANG=nl_NL            Nederlands, Nederland
        export LANG=nl_BE            Nederlands, België
        export LANG=es_ES            Spaans, Spanje
        export LANG=es_MX            Spaans, Mexico
        export LANG=en_US.iso88591   Engels, VS, Latin-1 codering

note: type: textblock
en: For a complete list of language and country codes see the gettext(1)  manual: L<http://www.gnu.org/software/gettext/manual/gettext.html#Language-Codes> On Unix systems you can use to command locale(1) to get locale specific information.
nl: Voor een complete lijst van taal- en landcodes zie de gettext(1) handleiding: L<http://www.gnu.org/software/gettext/manual/gettext.html#Language-Codes> Op Unix-systemen kunt u de opdracht locale(1) gebruiken om specifieke taalregio-informatie te verkrijgen.

note: type: textblock
en: With the I<LANGUAGE> environment variable you can specify a priority list of languages, separated by colons. Wcd gives preference to I<LANGUAGE> over I<LANG>. For instance, first Dutch and then German: C<LANGUAGE=nl:de>. You have to first enable localization, by setting I<LANG> or I<LC_ALL> to a value other than I<C>, before you can use a language priority list through the I<LANGUAGE> variable. See also the gettext(1) manual: L<http://www.gnu.org/software/gettext/manual/gettext.html#The-LANGUAGE-variable>
nl: Met de omgevingsvariabele I<LANGUAGE> kunt u een prioriteitenlijst specificeren van talen, gescheiden door dubbele punten.  Dos2unix geeft voorrang aan I<LANGUAGE> boven I<LANG>.  Bijvoorbeeld, eerst Nederlands en dan Duits: C<LANGUAGE=nl:de>.  U moet eerst lokalisatie in werking stellen, door het instellen van I<LANG> of I<LC_ALL> op een waarde ongelijk aan C<C>, voordat u een talen-prioriteitenlijst kunt gebruiken via de variabele I<LANGUAGE>.  Zie ook de gettext(1) handleiding: L<http://www.gnu.org/software/gettext/manual/gettext.html#The-LANGUAGE-variable>

note: type: textblock
en: If you select a language which is not available you will get the standard English messages.
nl: Als u een taal kiest die niet beschikbaar is, worden de standaard Engelse berichten gebruikt.

note: type: textblock
en: With the environment variable I<WCDLOCALEDIR> the I<LOCALEDIR> used during compilation and installation of wcd can be overruled. I<LOCALEDIR> is used by wcd with native language support to find the language files. The GNU default value is C</usr/local/share/locale>. By typing C<wcd -V> wcd will print the I<LOCALEDIR> that is used.
nl: Met de omgevingsvariabele I<WCDLOCALEDIR> kan de I<LOCALEDIR> die ingesteld werd tijdens compilatie worden overstemd.  I<LOCALEDIR> wordt gebruikt om de taalbestanden te vinden.  De GNU standaardwaarde is C</usr/local/share/locale>.  Door C<wcd -V> te typen zal wcd de gebruikte I<LOCALEDIR> laten zien.

note: type: textblock
en: If you have installed wcd in a different directory than the default directory you may need to set the environment variable I<WCDLOCALEDIR> to point to the locale directory.
nl: Als u wcd geïnstalleerd heeft in een andere map dan de standaard map kan het nodig zijn om omgevingsvariabele I<WCDLOCALEDIR> te definiëren om te wijzen naar de locale map.

note: type: textblock
en: An example for Windows cmd:
nl: Een voorbeeld voor Windows cmd:

note: type: textblock
en: An example for a POSIX shell:
nl: Een voorbeeld voor een POSIX shell:

note: type: textblock
en: When there are multiple directory matches wcd presents a sorted list. The sorting depends on the locale settings. If the environment I<LANG> has been set the matches are sorted like dictionaries or phone books are sorted in that language. For instance dots and dashes are ignored, or letters e with and without accent are equal, or upper and lower case is ignored.
nl: Wanneer er meerdere maptreffers zijn presenteert wcd een gesorteerde lijst. Het sorteren hangt af van de lokalisatie instellingen. Wanneer de omgevingsvariabele I<LANG> ingesteld is worden de treffers gesorteerd als in een woordenboek of telefoonboek in die taal. Bijvoorbeeld punten en streepjes worden genegeerd, of letters e met en zonder accent zijn gelijk, of sortering is ongevoelig voor hoofd en kleine letters.

note: type: textblock
en: The sorting gives preference to environment variable I<LC_COLLATE> over I<LANG>. If you make I<LC_COLLATE> equal to C<C> or C<POSIX>, locale sorting is turned off. For instance if you want Dutch language, but not Dutch sorting, you can do something like this:
nl: De sortering geeft prioriteit aan omgevingsvariabele I<LC_COLLATE> boven I<LANG>. Wanneer u I<LC_COLLATE> gelijk maakt aan C<C> of C<POSIX>, wordt sortering met lokalisatie uitgeschakeld. Bijvoorbeeld als u Nederlandse taal wilt, maar geen Nederlandse sortering, dan kunt u iets doen als:

note: type: textblock
en: With regard to character encoding Wcd will give preference to variable I<LC_CTYPE> over I<LANG>. For instance to set character encoding to UTF-8 the following environment setting can be done.
nl: Met betrekking to tekencodering geeft Wcd prioriteit aan variabele I<LC_CTYPE> boven I<LANG>. Bijvoorbeeld om de tekencodering op UTF-8 te zetten kan de volgende omgevings-instelling gemaakt worden.

note: type: textblock
en: All locale environment variables that start with I<LC_> are overruled by the environment variable I<LC_ALL> if it is defined. Wcd gives preference to I<LC_ALL> over I<LC_COLLATE> and I<LC_CTYPE>.
nl: Alle lokalisatie omgevingsvariabelen die beginnen met I<LC> worden overstemd de omgevingsvariabele I<LC_ALL> wanneer die ingesteld is. Wcd geeft prioriteit aan I<LC_ALL> boven I<LC_COLLATE> en I<LC_CTYPE>.

note: type: =head2
en: WINDOWS CODE PAGES
nl: WINDOWS CODETABELLEN

note: type: textblock
en: There are two groups of code pages: DOS code pages (OEM) and Windows code pages (ANSI). The default encoding for Windows, when configured with Western regional settings, is ANSI CP1252. Windows programs, for instance notepad, use this default system ANSI code page. The Windows console uses by default an OEM code page (CP437 or CP850) for compatibility with DOS programs. If you use a DOS version of wcd in a Windows console it will work, because of the DOS code page.  But the DOS version of wcd lacks support for long directory names and network drives on Windows.
nl: Er zijn twee groepen van codetabellen, DOS codetabellen (OEM) en Windows codetabellen (ANSI). De standaard codering voor Windows, wanneer geconfigureerd met westerse regionale instellingen, is ANSI CP1252. Windows programma's, bijvoorbeeld kladblok, gebruiken deze standaard systeem ANSI codetabel. De Windows Opdrachtprompt gebruikt standaard een OEM codetabel (CP437 of CP850) voor compatibeliteit met DOS programma's. Als u een DOS versie van Wcd in een Windows Opdrachtprompt gebruikt zal het werken, vanwege de DOS codetabel. Maar de DOS versie van wcd ontbeert ondersteuning voor lange mapnamen en netwerkschijven op Windows.

note: type: textblock
en: The Windows version of wcd is a native Windows program and will use the Windows system ANSI code page. So on a Western regional Windows it will use code page CP1252 for directory names and messages. In order to get consistent output, independent of the active code page, all Windows versions of Wcd translate ANSI output to Unicode output in the Command Prompt and PowerShell.
nl: De Windows versie van wcd is een echt Windows programma en zal de Windows systeem ANSI codetabel gebruiken. Dus op een Westers regionale Windows zal het de codetabel CP1252 gebruiken voor directory namen en berichten. Om een consistente uitvoer te verkrijgen, onafhankelijk van de ingestelde codetabel, vertalen alle Windows versies van wcd ANSI uitvoer naar Unicode uitvoer in de Opdrachtprompt en PowerShell.

note: type: textblock
en: The console raster font only supports the original OEM code page installed with Windows, so you have to change the console's font to true type Lucida Console to make Unicode (and ANSI) letters appear correctly.
nl: Het Opdrachtprompt rastertypefont ondersteunt alleen de originele OEM codetabel van Windows, dus u moet het Opdrachtprompt font veranderen naar Lucida Console om Unicode (en ANSI) tekens correct te laten verschijnen.

note: type: textblock
en: Non-Unicode versions of Wcd I<prior to version 5.2.0> use plain ANSI output.  For these older versions the code page of the console has to be made equal to the system code page (changed to 1252) to make wcd for Windows work properly with special characters such as accented characters or the Euro symbol.
nl: Niet-Unicode versies van Wcd I<voorafgaande aan versie 5.2.0> gebruiken gewone ANSI uitvoer. Voor deze oude versie moet de codetabel van de Opdrachtprompt gelijk gemaakt worden aan de systeem codetabel (naar 1252) om wcd voor Windows goed te laten werken met speciale tekens zoals geaccentueerde tekens of een euroteken.

note: type: textblock
en: The Windows system code page can be changed via the Control Panel regional options. The Windows console code page is changed with the C<chcp> command.
nl: De Windows systeem codetabel kan veranderd worden via het Configuratiescherm Klok, taal en land/regio opties. De Windows Opdrachtprompt codetabel wordt veranderd met de C<chcp> opdracht.

note: type: textblock
en: When you type C<wcd -V>, the actual character encoding used by wcd is shown. Type the command C<chcp> to display the active code page of the Windows console.
nl: Wanneer u C<wcd -V> typet, wordt de actuele tekencodering getoond die door wcd gebruikt wordt.  Type opdracht C<chcp> op de actieve codetabel van de Opdrachtprompt te tonen.

note: type: textblock
en: Wcd has optional support for Unicode. To see if wcd was built with Unicode support type C<wcd -V>. If your terminal/console and font supports it, you should see the Euro symbol and Chinese characters (meaning: "Chinese").
nl: Wcd heeft optioneel ondersteuning voor Unicode. Om te zien of wcd gebouwd is met Unicode ondersteuning type C<wcd -V>. Als uw terminal en font het ondersteunen, zou u een euroteken en Chinese tekens (betekenis: "Chinees") moeten zien.

note: type: textblock
en: Wcd has been I<soft> converted to Unicode. In its core wcd handles all data as a stream of bytes. Only the lines printed to screen are on the fly converted to Unicode wide characters. Wcd fully relies on libc functions and has no UTF-8 specific code. See also L<http://www.cl.cam.ac.uk/~mgk25/unicode.html>
nl: Wcd is I<zacht> omgezet naar Unicode. In de kern behandelt wcd alle data als een stroom van bytes. Alleen de regels die op het scherm geprint worden, worden terstond omgezet naar Unicode brede tekens. Wcd hangt volledig af van libc functies en heeft geen UTF-8 specifieke broncode. Zie ook L<http://www.cl.cam.ac.uk/~mgk25/unicode.html>

note: type: textblock
en: Wcd has optional support for Unicode matching with normalisation. To find out whether Wcd has normalisation support type C<wcd -V>.  Wcd with Unicode normalization support will match Unicode names based on I<compatible> equivalence. Without Unicode normalization support, names are matched when they are binary equivalent.  See also L<http://en.wikipedia.org/wiki/Unicode_normalization>
nl: Wcd heeft optioneel ondersteuning voor Unicode vergelijkingen met normalisatie. Om er achter te komen of Wcd normalisatie ondersteunt type C<wcd -V>. Wcd met Unicode normalisatie ondersteuning vergelijkt Unicode namen gebaseerd op I<compatibele> gelijkwaardigheid. Zonder Unicode normalisatie worden treffen namen een gelijke wanneer ze binair gelijk zijn. Zie ook L<http://en.wikipedia.org/wiki/Unicode_normalization>

note: type: =head3
en: UTF-8 on Unix/Linux
nl: UTF-8 op Unix/Linux

note: type: textblock
en: In order to view UTF-8 characters your console/terminal also needs to support UTF-8. The xterm version that comes with XFree86 4.0 or higher includes UTF-8 support. To activate it, start xterm(1) in a UTF-8 locale and use a font with iso10646-1 encoding, for instance with
nl: Om UTF-8 tekens te zien moet uw terminal ook UTF-8 ondersteunen. De xterm versie die meekomt met XFree86 4.0 of hoger bevat UTF-8 ondersteuning. Om het te activeren, start xterm(1) in een UTF-8 taalregio en gebruik een font met iso10646-1 codering, bijvoorbeeld met

note: type: textblock
en: Modern distributions of GNU/Linux support UTF-8 by default. Other multi-byte character encodings should also work, but that has not been tested.
nl: Moderne uitgaves van GNU/Linux ondersteunen standaard UTF-8. Andere multi-byte tekencoderingen zouden ook moeten werken, maar dat is niet getest.

note: type: textblock
en: Wcd assumes that the treedata files are encoded in the locale character encoding. There are no Byte Order Marks written to treedata files.
nl: Wcd veronderstelt dat de boomdata-bestanden gecodeerd zijn in de lokale tekencodering. Er worden geen Byte Order Marks geschreven in de boomdata-bestanden.

note: type: =head3
en: UTF-16 on Windows
nl: UTF-16 op Windows

note: type: textblock
en: On Windows Unicode is supported in all versions of PowerShell, and in Windows Command Prompt on Windows 7 (or higher). Unicode also works in Take Command or TCC/LE made by JP Software, which can be used on older Windows versions (XP/Vista).
nl: Op Windows wordt Unicode in alle versies van PowerShell ondersteund, en in Windows Opdrachtprompt op Windows 7 (of hoger). Unicode werkt ook in Take Command of TCC/LE gemaakt door JP Software, dat gebruikt kan worden op oudere Windows versies (XP/Vista).

note: type: textblock
en: On Windows all the directory names on disk are encoded in UTF-16 Unicode.  For non-Unicode Windows programs the Unicode characters are translated to the default ANSI code page. For characters that are not part of the regional setting this translation is not possible and non-Unicode programs print a question mark or a wrong character instead.
nl: In Windows zijn alle mapnamen op schijf gecodeerd in UTF-16 Unicode. Voor niet-Unicode Windows programma's worden de tekens vertaald naar de standaard ANSI codetabel. Voor tekens die geen onderdeel zijn van de regionale instelling is de vertaling niet mogelijk en niet-Unicode programma's printen in plaats daarvan een vraagteken of een verkeerd teken.

note: type: textblock
en: Wcd with Unicode support will read the UTF-16 encoded directory names and converts them internally to UTF-8. All treedata files are encoded in UTF-8 and not compatible with the non-Unicode version of Wcd. Wcd will create a go-script encoded in UTF-8.
nl: Wcd met Unicode ondersteuning leest de UTF-16 gecodeerde mappennamen en zet ze intern om naar UTF-8. Alle boomdata-bestanden zijn gecodeerd in UTF-8 en niet compatibel met de niet-Unicode versie van Wcd. Wcd zal een go-script aanmaken gecodeerd in UTF-8.

note: type: textblock
en: All versions of Windows PowerShell are able to run scripts encoded in UTF-8, provided there is an UTF-8 BOM in the script.
nl: Alle versies van Windows PowerShell zijn in staat om in UTF-8 gecodeerde scripts te draaien, indien het script is voorzien van een UTF-8 BOM.

note: type: textblock
en: Since Windows 7 it is possible in Windows Command Prompt to change directory with a batch script to a directory with Unicode letters in the name. The directory name needs to be encoded in UTF-8, and the batch script must I<not> have a BOM. The active code page of the Command Prompt needs to be set to 65001 (UTF-8) prior to the cd command. Wcd for Command Prompt will create such a go script C<wcdgo.bat>. It first changes the code page to 65001, then changes directory, and finally sets the code page back to the original code page.
nl: Sinds Windows 7 is het mogelijk om in Windows Opdrachtprompt van map te veranderen met een batch script naar een map met Unicode tekens in de naam. De mapnaam moet gecodeerd zijn in UTF-8, en het batch script moet I<geen> BOM bevatten. De actieve codetabel van de Opdrachtprompt moet gezet zijn op 65001 (UTF-8) vooraf aan de cd opdracht. Wcd voor Opdrachtprompt creëert zo'n go-script C<wcdgo.bat>. Eerst verandert het de codetabel naar 65001, verandert dan de map, en tenslotte wordt de codetabel terug gezet naar de originele waarde.

note: type: textblock
en: You need to set the font to True Type Lucida Console (not raster font) when letters don't appear correctly.
nl: U moet het font instellen op True Type Lucida Console (niet raster type font) wanneer de letters niet correct verschijnen.

note: type: textblock
en: The non-Unicode Windows version of Wcd can read Unicode treedata files since version 5.2.0, provided there is a Byte Order Mark (BOM) in the file (see L<http://en.wikipedia.org/wiki/Byte_order_mark>), but it can't change to directories with Unicode letters in the name that are not part of the default system ANSI code page. The Unicode Windows version of wcd writes a BOM in the UTF-8 encoded treedata files since version 5.2.0, which makes them also readable by notepad.
nl: De niet-Unicode Windows versie van Wcd kan Unicode boomdata-bestanden lezen sinds versie 5.2.0, indien er een Byte Order Mark (BOM) in het bestand zit (zie L<http://en.wikipedia.org/wiki/Byte_order_mark>), maar kan niet veranderen naar mappen met Unicode tekens in de naam die geen onderdeel zijn van de standaard systeem ANSI codetabel. De Unicode Windows versie van wcd schrijft een BOM in het UTF-8 gecodeerde boomdata-bestand sinds versie 5.2.0, wat ze ook leesbaar maakt voor kladblok.

note: type: =head3
en: UTF-8 on Cygwin
nl: UTF-8 in Cygwin

note: type: textblock
en: Cygwin supports Unicode since version 1.7. The Cygwin layer takes care that the Windows UTF-16 Unicode names are converted to UTF-8. So programs, like wcd, do not need to be aware of this and can operate using UTF-8 encoding as on Unix/Linux. Set character encoding to UTF-8 with the I<LANG> or I<LC_CTYPE> environment variable. You may need to rescan your drives. You need to set the font to True Type Lucida Console (not raster font) if you use the default Cygwin console.
nl: Cygwin ondersteunt Unicode sinds versie 1.7. De Cygwin laag zorgt er voor dat de Windows UTF-16 Unicode namen vertaald worden naar UTF-8. Dus programma's, zoals wcd, hoeven hier niet bewust van te zijn en kunnen werken gebruikmakend van UTF-8 codering als op Unix/Linux. Stel de tekencodering in op UTF-8 met de I<LANG> of I<LC_CTYPE> omgevingsvariabele. Het kan nodig zijn dat u de schijven opnieuw moet scannen. U dient het font in te stellen op True Type Lucida Console (niet raster type font) wanneer u de standaard Cygwin console gebruikt.

note: type: textblock
en: The Cygwin version behaves exactly as the Unix version of wcd.  There is no BOM written in the treedata files, and it is assumed they are encoded in the B<Cygwin> locale character encoding.
nl: De Cygwin versie gedraagt zich exact gelijk aan de Unix versie van wcd. Er wordt geen BOM geschreven in de boomdata-bestanden, en er wordt aangenomen dat ze gecodeerd zijn in de B<Cygwin> lokalisatie tekencodering.

note: type: =head1
en: FILES
nl: BESTANDEN

note: type: textblock
en: If the environment variable I<WCDHOME> is set wcd will use I<WCDHOME> instead of I<HOME>. All C<*.wcd> files are text files. They can be edited with a text editor.  The Windows Command Prompt version of wcd behaves as the DOS version. The Cygwin version of wcd behaves as the Unix version.
nl: Wanneer omgevingsvariabele I<WCDHOME> ingesteld is zal wcd I<WCDHOME> gebruiken in plaats van I<HOME>. Alle C<*.wcd> bestanden zijn tekstbestanden. Ze kunnen bewerkt worden met een tekstbewerker. De Windows Opdrachtprompt versie gedraagt zich als de DOS versie. De Cygwin versie van wcd gedraagt zich als de Unix versie.

note: type: textblock
en: The program. In Unix shells the program is always called by a function or alias, because the current working directory of a Unix shell can only be changed by the builtin cd command. See also section INSTALLATION.
nl: Het programma. In Unix shells wordt het programma altijd aangeroepen door een functie of alias, omdat de huidige werkmap alleen veranderd kan worden door de ingebouwde cd opdracht. Zie ook paragraaf INSTALLATIE.

note: type: =item
en: B<default treedata file>
nl: B<standaard boomdata-bestand>

note: type: textblock
en: This is the default treedata file where wcd searches for matches. If it is not readable wcd will create a new one.
nl: Dit is het standaard boomdata-bestand waarin wcd zoekt naar treffers. Wanneer het niet leesbaar is zal wcd een nieuwe aanmaken.

note: type: verbatim
en:     DOS: \treedata.wcd or %HOME%\treedata.wcd
        Unix: $HOME/.treedata.wcd
nl:     DOS: \treedata.wcd of %HOME%\treedata.wcd
        Unix: $HOME/.treedata.wcd

note: type: =item
en: B<extra treedata file>
nl: B<extra boomdata-bestand>

note: type: textblock
en: An optional extra treedata file. If it exists and is readable wcd will try to find matches in this file also.
nl: Een optioneel extra boomdata-bestand. Wanneer het bestaat en leesbaar is zal wcd ook in dit bestand proberen treffers te vinden.

note: type: verbatim
en:     DOS: \extra.wcd or %HOME%\extra.wcd
        Unix: $HOME/.extra.wcd
nl:     DOS: \extra.wcd of %HOME%\extra.wcd
        Unix: $HOME/.extra.wcd

note: type: =item
en: B<ban file>
nl: B<ban-bestand>

note: type: textblock
en: In this optional file wcd places banned paths. See option B<-b>. Wildcards are supported.
nl: In dit optionele bestand plaatst wcd de verbannen paden. Zie optie B<-b>. Jokertekens worden ondersteund.

note: type: verbatim
en:     DOS: \ban.wcd or %HOME%\ban.wcd
        Unix: $HOME/.ban.wcd
nl:     DOS: \ban.wcd of %HOME%\ban.wcd
        Unix: $HOME/.ban.wcd

note: type: =item
en: B<alias file>
nl: B<alias-bestand>

note: type: textblock
en: Optional file with wcd aliases. See option B<-l>.
nl: Optioneel bestand met wcd aliassen. Zie optie B<-I>.

note: type: verbatim
en:     DOS: \alias.wcd or %HOME%\alias.wcd
        Unix: $HOME/.alias.wcd
nl:     DOS: \alias.wcd of %HOME%\alias.wcd
        Unix: $HOME/.alias.wcd

note: type: =item
en: B<stack file>
nl: B<stapel-bestand>

note: type: textblock
en: In this file wcd stores its stack. The drive letter can be changed with the B<-d> option.
nl: In dit bestand slaat wcd zijn stapel op. De schijfletter kan veranderd worden met de B<-d> optie.

note: type: verbatim
en:     DOS: c:\stack.wcd or %HOME%\stack.wcd
        Unix: $HOME/.stack.wcd
nl:     DOS: c:\stack.wcd of %HOME%\stack.wcd
        Unix: $HOME/.stack.wcd

note: type: textblock
en: The name of the stack file can be changed with environment variable I<WCDSTACKFILE>.  See section ENVIRONMENT VARIABLES.
nl: De naam van het stapelbestand kan veranderd worden met omgevingsvariabele I<WCDSTACKFILE>. Zie paragraaf OMGEVINGSVARIABELEN.

note: type: textblock
en: This is the shell script which wcd.exe creates each time. It is sourced via a function or an alias. The drive letter can be changed with the B<-d> option.  For history reasons it is placed by default in C<$HOME/bin> on Unix systems. The directory of this file can be changed with the option B<-G>.
nl: Dit is het shell-script dat wcd elke keer creëert. Het wordt ingelezen via een functie of een alias. De schijfletter kan gewijzigd worden met de B<-d> optie. Wegens voorgeschiedenis redenen wordt het standaard geplaatst in C<$HOME/bin> op Unix systemen. De map van dit bestand kan gewijzigd worden met de optie B<-G>.

note: type: verbatim
en:     DOS bash: c:/wcd.go or $HOME/wcd.go
        Windows Command Prompt: c:\wcdgo.bat or %HOME%\wcdgo.bat
        Windows PowerShell: $env:HOME\wcdgo.ps1
        WinZsh: $HOME/wcd.go
        Cygwin/MSYS: $HOME/bin/wcd.go
        OS/2 Command Prompt: c:\wcdgo.cmd or %HOME%\wcdgo.cmd
        OS/2 bash: c:/wcd.go or $HOME/wcd.go
        Unix: $HOME/bin/wcd.go
nl:     DOS bash: c:/wcd.go of $HOME/wcd.go
        Windows Command Prompt: c:\wcdgo.bat of %HOME%\wcdgo.bat
        Windows PowerShell: $env:HOME\wcdgo.ps1
        WinZsh: $HOME/wcd.go
        Cygwin/MSYS: $HOME/bin/wcd.go
        OS/2 Opdrachtprompt: c:\wcdgo.cmd of %HOME%\wcdgo.cmd
        OS/2 bash: c:/wcd.go or $HOME/wcd.go
        Unix: $HOME/bin/wcd.go

note: type: =item
en: B<relative treedata file>
nl: B<relatieve boomdata-bestand>

note: type: textblock
en: Text file with relative paths from I<DIR>. See options B<+S>, B<-n> and B<+n>.
nl: Tekstbestand met relatieve paden vanaf I<MAP>. Zie opties B<+S>, B<-n> en B<+n>.

note: type: verbatim
en:     DOS: PATH\rtdata.wcd
        Unix: PATH/.rtdata.wcd
nl:     DOS: PAD\rtdata.wcd
        Unix: PAD/.rtdata.wcd

note: type: =head1
en: ENVIRONMENT VARIABLES
nl: OMGEVINGSVARIABELEN

note: type: textblock
en: Wcd uses by default environment variable I<HOME> to determine where to store its files. See also section FILES. This can be overruled with environment variable I<WCDHOME>.
nl: Wcd gebruikt standaard omgevingsvariabele I<HOME> om te bepalen waar z'n bestanden op te slaan. Zie ook paragraaf BESTANDEN. Dit kan overstemd worden met omgevingsvariabele I<WCDHOME>.

note: type: textblock
en: I<HOME> also defines where to start scanning the disk when option B<-s> is used. This can be overruled with the environment variable I<WCDSCAN>.
nl: I<HOME> bepaalt ook waar te beginnen met het scannen van de schijf wanneer optie B<-s> gebruikt wordt. Dit kan overstemd worden met omgevingsvariabele I<WCDSCAN>.

note: type: textblock
en: For the Unix, Cygwin, Windows PowerShell, WinZsh and MSYS version it is required that I<HOME> or I<WCDHOME> is set. For the other versions of wcd the use of these variables is optional.
nl: Voor de Unix, Cygwin, Windows PowerShell, WinZsh en MSYS versie is het vereist dat I<HOME> of I<WCDHOME> ingesteld is. Voor de andere versies van wcd is het gebruik van deze variabelen optioneel.

note: type: textblock
en: If I<HOME> is set on DOS/Windows, wcd will place all its files (treedata.wcd, extra.wcd, alias.wcd, ban.wcd, wcd.go) in directory I<HOME>. The behaviour of wcd is then equal to the Unix version of wcd. Wcd will scan the disk default from I<HOME>. Drives will not be automatically scanned by changing to them. You need to tell wcd explicitly. E.g.:
nl: Wanneer I<HOME> ingesteld is op DOS/Windows, zal wcd al zijn bestanden (treedata.wcd, extra.wcd, alias.wcd, ban.wcd, wcd.go) in map I<HOME> plaatsen. Het gedrag van wcd is dan gelijk aan de Unix versie van wcd. Wcd zal de schijf standaard scannen vanaf I<HOME>. Schijven worden niet automatisch gescant door er naar te veranderen. Dat moet wcd expliciet opgedragen worden. B.v.:

note: type: textblock
en: Matching of directories is now global over all scanned drives.
nl: Vergelijken van mappen is nu globaal over alle gescande schijven.

note: type: textblock
en: Environment variable I<WCDHOME> can be used to change the location of wcd's files. If both I<HOME> and I<WCDHOME> are set, I<WCDHOME> will be used instead of I<HOME>.
nl: Omgevingsvariabele I<WCDHOME> kan gebruikt worden om de locatie van wcds bestanden te wijzigen. Wanneer zowel I<HOME> als I<WCDHOME> ingesteld zijn, zal I<WCDHOME> gebruikt worden in plaats van I<HOME>.

note: type: textblock
en: In wcd versions prior to 5.1.5 I<WCDHOME> also changed the default scan directory.  This has changed. Since version 5.1.5 I<WCDHOME> does not change the default scan directory. See option B<-s>. From version 5.1.5, use environment I<WCDSCAN> to overrule the default scan directory.
nl: In wcd versies voorafgaand aan 5.1.5 veranderde I<WCDHOME> ook de standaard scan-map. Dit is veranderd. Sinds versie 5.1.5 verandert I<WCDHOME> niet de standaard scan-map. Zie optie B<-s>. Gebruik vanaf versie 5.1.5 omgevingsvariabele I<WCDSCAN> om de standaard scan-map te overstemmen.

note: type: textblock
en: Example for DOS, Windows, OS/2 Command Prompt:
nl: Voorbeeld voor DOS, Windows, OS/2 Opdrachtprompt:

note: type: textblock
en: An example for POSIX type shells:
nl: Een voorbeeld voor POSIX type shells:

note: type: textblock
en: An example for Csh type shells:
nl: Een voorbeeld voor Csh type shells:

note: type: textblock
en: Use environment variable I<WCDSCAN> to overrule the default scan directory I<HOME>. Define a colon separated list (Unix) to define more than one directory.  On DOS/Windows make the list semi-colon separated.
nl: Gebruik omgevingsvariabele I<WCDSCAN> om de standaard scan-map I<HOME> te overstemmen. Gebruik een door dubbele punten gescheiden lijst (Unix) om meer dan een map te definiëren. Gebruik op DOS/Windows een lijst gescheiden door puntkomma's.

note: type: textblock
en: Examples for DOS, Windows, OS/2 Command Prompt:
nl: Voorbeelden voor DOS, Windows, OS/2 Opdrachtprompt:

note: type: textblock
en: Specify filters with environment variable I<WCDFILTER>. All directories that do not match the filter(s) are ignored. A list can be specified by separating filters by the shell path separator. Similar as specifying the I<PATH> variable.  The case sensitivity is mandated by the Operating system.
nl: Specificeer filters met omgevingsvariabele I<WCDFILTER>. Alle mappen die niet treffen met het filter worden genegeerd. Een lijst kan gespecificeerd worden met het shell pad scheidingsteken. Gelijk aan het specificeren van de I<PATH> variabele. Hoofdlettergevoeligheid wordt bepaald door het besturingssysteem.

note: type: textblock
en: An example for DOS, Windows, OS/2 Command Prompt:
nl: Een voorbeeld voor DOS, Windows, OS/2 Opdrachtprompt:

note: type: textblock
en: The paths specified with environment I<WCDBAN> will be banned by wcd.  See also option B<-b>. Specify a list of paths separated by shell I<PATH> separator.
nl: De paden gespecificeerd met omgevingsvariabele I<WCDBAN> worden verbannen door wcd. Zie ook optie B<-b>. Specificeer een lijst van paden met het shell I<PATH> scheidingsteken.

note: type: textblock
en: The paths specified with environment I<WCDEXCLUDE> will be excluded by wcd. See also options B<-x> and B<-xf>. Specify a list of paths separated by shell I<PATH> separator.
nl: De paden gespecificeerd met omgevingsvariabele I<WCDEXCLUDE> worden uitgesloten door wcd. Zie ook opties B<-x> en B<-xf>. Specificeer een lijst van paden met het shell I<PATH> scheidingsteken.

note: type: textblock
en: Set the base of user's home directories.  On DOS/Windows the default value is C<\\users>.  On Unix/Cygwin the default value is C</home>.  This variable is used to scan treedata files of other users. See also options B<-u> and B<+u>. In verbose mode wcd will print all filters, bans and excludes. See option B<-v>.
nl: Stel de basis in de de thuismappen van de gebruikers. Op DOS/Windows is de standaard waarde C<\\users>. Op Unix/Cygwin is de standaard waarde C</home>. Deze variabele wordt gebruikt om boomdata-bestanden van andere gebruikers te scannen. Zie ook opties B<-u> en B<+u>.  In gedetailleerde uitvoer-modus zal wcd alle filters, verbanningen en uitsluitingen tonen. Zie ook optie B<-v>.

note: type: textblock
en: Wcd gives preference to I<WCDSTACKFILE> over the default stack file name (see section FILES). With this variable each shell (or used terminal emulator) can have its private stack of used directories.
nl: Wcd geeft prioriteit aan I<WCDSTACKFILE> boven de standaard stapelbestandsnaam (zie paragraaf BESTANDEN). Met deze variabele kan elke shell (of terminal) zijn eigen privé stapel voor mappen hebben.

note: type: textblock
en: To use a unique time based YYYYMMDD-HHMMSS file for each opened interactive shell.
nl: Om een uniek tijdgebaseerde YYYYMMDD-HHMMSS bestand voor elke geopende interactieve shell te gebruiken.

note: type: textblock
en: For a stack per xterm(1), use the xterm I<WINDOWID> environment variable:
nl: Voor een stapel per xterm(1), gebruik de xterm omgevingsvariabele I<WINDOWID>:

note: type: textblock
en: For GNU screen(1), to use stack per screen:
nl: Voor GNU screen(1), gebruik een stapel per scherm:

note: type: textblock
en: If the environment variable I<TERMINFO> is defined, wcd with ncurses interface checks for a local terminal definition before checking in the standard place. This is useful if terminal definitions are not on a standard place. Often used standard places are C</usr/lib/terminfo> and C</usr/share/terminfo>.
nl: Wanneer omgevingsvariabele I<TERMINFO> ingesteld is, controleert wcd met ncurses interface of er lokale terminal definities zijn voor op de standaard plek te kijken. Dit is nuttig wanneer terminal definities niet op een standaard plaats staan. Veel gebruikte standaard plaatsen zijn C</usr/lib/terminfo> en C</usr/share/terminfo>.

note: type: textblock
en: Wcd with PDCurses interface recognizes the environment variable I<PDC_RESTORE_SCREEN>. If this environment variable is set, PDCurses will take a copy of the contents of the screen at the time that wcd is started; when wcd exits, the screen will be restored.  An example for Windows Command Prompt:
nl: Wcd met PDCurses interface herkent de omgevingsvariabele I<PDC_RESTORE_SCREEN>. Wanneer deze omgevingsvariabele ingesteld is, zal PDCurses een kopie maken van de inhoud van het scherm op het moment dat wcd gestart is.  Wanneer wcd afsluit zal het scherm hersteld worden. Een voorbeeld voor Windows Opdrachtprompt:

note: type: textblock
en: Windows allows only a small buffer to be saved. So it is not always possible to restore everything. Some garbage data may be printed in the console after wcd exits if you have set a large buffer width.
nl: Wcd laat maar een kleine buffer opslaan. Daardoor is het niet altijd mogelijk om alles te herstellen. Er kan wat rommel in de console geprint worden als wcd afsluit wanneer u een grote bufferbreedte heeft ingesteld.

note: type: textblock
en: Printing of C<#!$SHELL> on the first line of the go-script for POSIX type shell or C shell is needed for 8 bit characters. Some shells otherwise think that the go-script is a binary file and will not source it. In Cygwin Bash the variable I<SHELL> must be set in environment using the C<export> command, otherwise wcd can't read the variable.
nl: Het printen van C<#!$SHELL> op de de eerste regel van het go-script voor POSIX type shell of C shell is nodig voor 8 bit tekens. Sommige shells denken anders dat het go-script een binair bestand is en willen het niet inlezen. In Cygwin Bash moet de variabele I<SHELL> ingesteld zijn met de C<export> opdracht, anders kan wcd de variabele niet lezen.

note: type: textblock
en: Wcd for DOS bash uses C<$BASH> instead of C<$SHELL>, because C<$SHELL> points to the DOS command shell. One may need to define C<$BASH> with an C<export> command, otherwise wcd can't read the variable.
nl: Wcd voor DOS bash gebruikt C<$BASH> in plaats van C<$SHELL>, omdat C<$SHELL> verwijst naar de DOS Opdrachtprompt. Het kan nodig zijn dat men C<$BASH> met een C<export> opdracht moet definiëren, anders kan wcd de variabele niet lezen.

note: type: =head1
en: SEE ALSO
nl: ZIE OOK

note: type: =head1
en: AUTHORS
nl: AUTEURS

note: type: textblock
en: Wcd was written by Erwin Waterlander <waterlan@xs4all.nl>
nl: Wcd is geschreven door Erwin Waterlander <waterlan@xs4all.nl>

note: type: textblock
en: Project homepage: L<http://waterlan.home.xs4all.nl/>
nl: Project beginpagina L<http://waterlan.home.xs4all.nl/>

note: type: textblock
en: The manual page formatting was provided by Jari Aalto <jari.aalto@cante.net>.
nl: De opmaak van de handleiding was verzorgd door Jari Aalto <jari.aalto@cante.net>.

note: type: textblock
en: NCD was originally written by Brad Kingsbury for Peter Norton's "Norton Utilities" around 1987. See also L<http://www.softpanorama.org/OFM/norton_change_directory_clones.shtml>
nl: NCD was oorspronkelijk geschreven door Brad Kingsbury voor Peter Norton's "Norton Utilities" omstreeks 1987. Zie ook L<http://www.softpanorama.org/OFM/norton_change_directory_clones.shtml>
